ကရင္ျပည္နယ္၊ ဖာပြန္ခ႐ိုင္အတြင္းက ေရႊ႕ေျပာင္း ရြာသားမ်ား၏ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈကို တရြာ၀င္၊ တရြာထြက္ ေစတနာျဖင့္ အနီးကပ္ၾကည့္ရႈ ကုသေပးေနသူ အသက္ (၃၂) အရြယ္ ေစာၫႊန္႔၀င္းကို ၂၀၀၉ ခုႏွစ္၊ ‘ပဒိုမန္းရွာ လူငယ္ေခါင္းေဆာင္ဆု’ ယခုႏွစ္တြင္ ေရြးခ်ယ္ ေပးအပ္ခဲ့သည္။
(Saw Nyunt Win) – “က်န္းမာေရးပညာေပး အျပန္လမ္းခရီးမွ ေစာညြန္႔၀င္း”
သူသည္ ဖာပြန္ခ႐ိုင္၊ လူေသာၿမိဳ႕နယ္အတြင္းက တာအို႔ဒဲေက်းရြာတြင္၊ လူနာ ၁၀ ဦးဆံ့ ေက်းရြာေဆးေပးခန္းကို ၀န္ထမ္း ၁၂ဦးႏွင့္အတူ လုပ္ေဆာင္ေနၿပီး အနီးအနားရိွ ေဒသခံ ၂၀၀၀ ခန္႔၏ က်န္းမာေရးအျပင္ လူမႈေရးကိစၥ မ်ားကိုပါ အားႀကိဳးမာန္တက္ လုပ္ေဆာင္လာခဲ့သည္။
အစိုးရ ေဆးေပးခန္းမ်ားႏွင့္ အလွမ္းေ၀းကြာၿပီး၊ အေျခခံ က်န္းမာေရးျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈ အထူးလိုအပ္ေနသည့္ ရြာသူ၊ ရြာသားမ်ားကို ေဆးပစၥည္းမစံုလင္ေသာ္လည္း တတ္ႏိုင္သည့္နည္းျဖင့္ ေဆးကုသေပးေနခဲ့သည္မွာ ၉ ႏွစ္ေက်ာ္ၿပီ ျဖစ္သည္။
“၀ါ့မီေက်းရြာမွ ကေလးလူနာကို စမ္းသပ္ၾကည့္ရွဳစဥ္”
ထိုေဆး၀န္ထမ္းမ်ားသည္ က်န္းမာေရးပညာေပး အေတြ႔အႀကံဳရွိသူမ်ားျဖစ္ၿပီး လုပ္သက္အနည္းဆံုး ၃ ႏွစ္ႏွင့္ အထက္ရွိကာ လူနာမ်ားကို အခမဲ့ ေဆးကုသ ေပးေနသည္။
ဖာပြန္ခ႐ိုင္၊ ဘူးသိုၿမိဳ႕နယ္၊ မဲ့ပရီရြာသား ေစာညြန္႔၀င္းသည္ ဆက္ေက်ာ္သက္အရြယ္က လက္နက္ကိုင္ စစ္သား လုပ္ရန္ ဆႏၵျပင္းျပခဲ့ေသာ္လည္း ေနာက္ဆံုးတြင္ ၀ါသနာ ပါရာ ေဆးသင္တန္းကို တက္ေရာက္သင္ယူခဲ့ၿပီး ၂၀၀၀ ခုႏွစ္မွ စတင္ကာ ေက်းရြာလူထု၏ က်န္းမာေရးကို တာ၀န္ယူ လုပ္ေဆာင္လာခဲ့သည္။
မၾကာခဏဆိုသလိုပင္ စစ္အစိုးရ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႔၀င္မ်ား၊ ဖာပြန္ခ႐ုိင္အတြင္းရွိ ေက်းရြာမ်ားတြင္ စစ္ေၾကာင္းခ်ီတက္လာမည့္ သတင္း ႀကိဳတင္သိရပါက ရြာသူ၊ ရြာသားမ်ား နီးစပ္ရာ ေတာတြင္း ပုန္းေရွာင္ရျပန္သည္။
“ေဆး၀န္ထမ္းမ်ား နယ္လွည့္ေဆးကုသမႈ လိုက္လံေပးေနစဥ္”
ယခုလို တည္ၿငိမ္မႈမရွိသည့္အေျခအေနတြင္ ေဒသခံမ်ား ေတာင္ယာစပါးပံုမွန္ စိုက္ပ်ဳိးျခင္း၊ ရိတ္သိမ္းႏိုင္ျခင္း မရွိသည့္အတြက္ စားနပ္ရိကၡာ ျပတ္လပ္မႈ ႀကံဳေတြ႔ ေနရသည့္ အျပင္၊ အေျခခံ က်န္းမာေရး ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ ေရးလိုအပ္ေနသူ ေဒသခံ ၇၀၀၀ခန္႔ ရွိသည္။ ၀ါ့မီေဒးရြာ၌ အိမ္ေျခ ၄၀ေက်ာ္၊ လူဦးေရ စုစုေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္ရွိၿပီး ေျခလ်င္ခရီးသြားပါက ဖာပြန္ၿမိဳ႕ကို ၂း၃၀ နာရီခန္႔ၾကာသည္။ ထိုရြာတြင္ ေဆးေပးခန္းမရွိသည့္အျပင္ ေဒသခံမ်ား ၿမိဳ႕ေပၚတက္ကာ ေဆးကုသမႈ ခံယူပါက ေငြကုန္ေၾကးက်မ်ားသည့္အတြက္ ေဒသခံမ်ားက နယ္လွည့္က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းမ်ားကိုသာ အားကိုးေနၾကရ သည္။
ထိုေဒသက ေက်းလက္ေဆးေပးခန္းမ်ားကို ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္၊ မဲေဆာက္ၿမိဳ႕က ေဒါက္တာစင္သီယာေမာင္ ဦးေဆာင္သည့္ မယ္ေတာ္ေဆးခန္း အပါအ၀င္ နယ္လွည့္ ေက်ာ္ပိုးအိတ္ က်န္းမာေရး လုပ္သားမ်ားအဖြဲ႔၊ ေကာ္သူးေလ က်န္းမာေရးႏွင့္ ကယ္ဆယ္ေရးအဖြဲ႔အျပင္ အမ်ဳိးသားက်န္းမာေရးႏွင့္ ပညာေရးအဖြဲ႔ စသည့္ အဖြဲ႔အစည္း မ်ားက ကူညီပံ့ပုိးေပးေနသည္။
ဖာပြန္ခရိုင္အတြင္းရွိ၊ ေဒးပူႏို႔၊ တာအို႔ဒဲ၊ ပါဟိုက္၊ ေခးပူ၊ ေနာ္ယိုထာ့၊ ၀ါးခါ့ဒဲ၊ သာသြီးဒဲ၊ ေခါပုတ္၊ ကာနားဒဲ၊ ေမာခီး၊ ေဘာပယ္၊ ဃဲပါ အျပင္ သံလြင္ျမစ္ကမ္းနံေဘးက အီတိုးထာ့ျပည္တြင္း ဒုကၡသည္စခန္း စသည္တို႔တြင္ ေနထိုင္သူမ်ားအတြက္လည္း ေရႊ႕ေျပာင္းေဆးခန္းမ်ား ထားရွိသည္။
ေတာေတာင္၊ ျမစ္ေခ်ာင္းမ်ား ေပါမ်ားၿပီး၊ လမ္းပန္း ဆက္သြယ္ေရးခက္ခဲသည့္ ေဒသျဖစ္သည့္အားေလ်ာ္စြာ တေနရာမွ တေနရာသို႔ သြားလာရန္ ခက္ခဲလွသည့္ ထိုေဒသ တြင္ အေရးေပၚ က်န္းမာေရးကိစၥမ်ားအတြက္ ေဒသခံမ်ား အပါအ၀င္ က်န္းမာေရးလုပ္သားမ်ားအတြက္ စိန္ေခၚမႈမ်ားလည္း ရွိေနသည္။
ယခုလို ဖန္းေဖာင္ေဒးရွင္းအဖြဲ႔က ေပးအပ္ခဲ့သည့္ ဆုသည္ ေစာညြန္႔၀င္း၏ ၉ႏွစ္တာ၊ အနစ္နာခံ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ မ်ားကို အသိအမွတ္ျပဳျခင္းသာမက ထိုက္ထိုက္ တန္တန္ ဆုခ်ီးျမွင့္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ဆုေရြးခ်ယ္ေရးအဖြဲ႔၀င္တဦး ျဖစ္သည့္ ေစာေစးေစးဖန္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခဲ့သည္။
“တာအို႔ဒဲေဆးခန္႔ႏွင့္ ေစတနာရွင္ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္း လူငယ္၊ ေမာင္မယ္မ်ား”
“ဒီႏွစ္ေပးတဲ့ဆုက အေတာ္ေရြးရခက္တယ္။ သူ႔ရဲ႕လုပ္ရည္ကိုင္ရည္က တကယ္အနစ္နာခံတဲ့အျပင္ လုပ္ငန္းကို ဘယ္လိုတိုးတက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္မယ္ဆိုတဲ့ တီထြင္ႀကံဆမႈ အပိုင္းမွာလည္း အားေကာင္းတယ္ေလ”ဟု ေျပာသည္။ သူ႔အား ဆုေရြးခ်ယ္ေရးအဖြဲ႔သုိ႔ အမည္စာရင္း တင္သြင္းခဲ့သူမ်ားထဲတြင္ ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္ အေျခစိုက္ ကရင္သတင္း႒ာနႏွင့္ ဖာပြန္ခ႐ိုင္က ကရင္အမ်ဳိးသား ေခါင္းေဆာင္ မ်ားလည္း ပါ၀င္ခဲ့သည္။
ေစာညြန္႔၀င္း၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကို ကိုယ္ေတြ႔ျမင္ခဲ့သည့္ ကရင္သတင္း႒ာန၏ ဒါ႐ိုက္တာလည္းျဖစ္၊ အယ္ဒီတာလည္းျဖစ္သူ နန္းေဖာေဂက “ဒီလိုကုသမႈလုပ္ငန္း ေတြ၊ ပညာေပးလုပ္ငန္းေတြေၾကာင့္ လူထုကို မ်က္စိပြင့္ နားပြင့္လုပ္ေဆာင္လာခဲ့တဲ့အတြက္လည္း က်မ ကိုယ္တိုင္ သူ႔ကို အဆိုတင္သြင္းခဲ့ပါတယ္။ ဆုေရြးခ်ယ္ ခံရတဲ့ အတြက္ အတိုင္းမသိ ပီတိျဖစ္မိတယ္”ဟု ေျပာသည္။
တႀကိမ္တခါက ခ်စ္ကံေခခဲ့သူ ေစာညြန္႔၀င္းသည္ ယေန႔ထိတိုင္ တကုိယ္ရည္ တကာယ သမားတဦးအျဖစ္ ရပ္တည္ကာ ေက်းရြာလူထုက်န္းမာေရးအတြက္ လုပ္ေဆာင္ ရင္း မအားမလပ္သည့္ၾကားမွပင္ ေရဒီယိုတလံုးျဖင့္ ျမန္မာ့ေရးရာ၊ ကမၻာ့ေရးရာတို႔ကို မျပတ္နားဆင္ေလ့ရွိသည္။
ဆုရရွိေၾကာင္း ေၾကညာသည့္ေန႔တြင္ပင္ သူသည္ ေဆးပညာသင္တန္းတခုကို သြားေရာက္သင္ယူေနခ်ိန္လည္း ျဖစ္သည္။ ဆုရရွိသည့္အေၾကာင္း သိလိုက္ရခ်ိန္တြင္ အထူး၀မ္းသာမိေၾကာင္းႏွင့္ ရရွိလာမည့္ ေငြသားဆု အေမရိကန္ေဒၚလာ ၂၀၀၀ကို လက္ရွိေဆးေပးခန္းႏွင့္ အျခားလိုအပ္ေနသည့္ ေနရာမ်ားတြင္ အသံုးျပဳသြားမည္ ျဖစ္သည္ဟု ေစာၫႊန္႔၀င္းက ဆိုသည္။
ထို႔အျပင္ လြန္ခဲ့သည့္ ၁၀ ႏွစ္ခန္႔က တည္ေဆာက္ခဲ့ၿပီးျဖစ္ေသာ္လည္း နအဖ စစ္တပ္မ်ား ဖ်က္ဆီးခဲ့သည့္ ထီးမူဒဲ ေက်းရြာအုပ္စုက တေခၚတူ႔ေဘာ ရြာက ေက်ာင္းကို လာမည့္ႏွစ္အတြင္း အသစ္ျပန္လည္ တည္ေဆာက္ရန္ ျပင္ဆင္ေနေၾကာင္းလည္း သူ၏ဆႏၵကို ယခုလို ဖြင့္ေျပာသည္။
“ေက်ာင္းရွိတဲ့ ရြာေတြမွာ သြားတက္ဖို႔ကလည္း၊ မိုးတြင္းဆို လမ္းက အရမ္းဆိုးေတာ့ ကေလးေတြအတြက္ အခက္ အခဲက ရွိျပန္ေရာ။ ဒါေၾကာင့္ ေပးတဲ့ဆုေၾကးေငြကို အဲဒီမွာတခ်ဳိ႕သံုးၿပီး အခ်ဳိ႕ကို က်ေနာ္တာ၀န္ယူေနရတဲ့ တာအို႔ဒဲေဆးခန္းအတြက္လည္း လိုအပ္တာေတြ ျဖည့္ဆည္းေပးရမယ္”ဟု ေျပာသည္။
၂၀၀၈ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၁၄ ရက္ေန႔တြင္ လက္နက္ကိုင္ လူတစု၏ လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္မႈေၾကာင့္ ေသဆံုးခဲ့သည့္ ကရင္ေတာ္လွန္ေရး ေခါင္းေဆာင္ ပဒိုမန္းရွာသည္ သက္ရွိထင္ရွားစဥ္က လူငယ္မ်ား၏တိုးတက္မႈကို အစဥ္တစိုက္ အားေပးခဲ့သည္။ သူသည္ ကရင္တမ်ဳိးသားလံုးအတြက္သာမက ေတာ္လွန္ေရး လုပ္ေဆာင္သူမ်ား အတြက္ အားက်၊ အတုယူဖြယ္ေကာင္းသည့္ စံျပေခါင္းေဆာင္တဦးအျဖစ္ ယေန႔ထိတိုင္ ထင္ရွား၊ က်န္ရစ္ခဲ့သည္။
ဧရာ၀တီတိုင္း၊ ျမစ္၀ကြ်န္းေပၚေဒသက ပန္းတေနာ္ၿမိဳ႕နယ္ ဇာတိျဖစ္သူ အေနာက္ပိုးကရင္ အႏြယ္ဖြား ပဒိုမန္းရွာ တို႔ ဇနီးေမာင္ႏွံသည္ ဘာသာေရး၊ လူမ်ဳိးေရး၊ ႏုိင္ငံေရးအစြန္းမေရာက္ၾကသူမ်ားပီပီ ကရင့္ေတာ္လွန္ေရးတာ၀န္ကို ေမာင္တထမ္း၊ မယ္တရြက္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကသလို ၎တို႔ သက္ရွိထင္ရွားစဥ္က ကာလတေလွ်ာက္ လူငယ္ဘ၀မွာ ပင္ မိဘ၊ ၿမိဳ႕ရြာကို စြန္႔ခြာခဲ့ၾကၿပီး လူထုအက်ဳိး၊ ေတာ္လွန္ေရးအတြက္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကသည္။
Mahn Shar - ေကအဲန္ယူ အေထြေထြ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ေဟာင္း ပဒိုမန္းရွာလားဖန္း
ပဒိုမန္းရွာရဲ႕ သမီးလည္းျဖစ္၊ (Little Daughter) စာအုပ္ကို ေရးသားသူ၊ Burma Campaign UK အဖြဲ႔၏ ႏုိင္ငံတ ကာ စည္း႐ုံးလံႈ႔ေဆာ္ေရးတာ၀န္ခံလည္းျဖစ္၊ ဖန္းေဖာင္ေဒးရွင္းမွ ဒါရိုက္တာလည္းျဖစ္သူ နမ့္ဇိုယာဖန္းက “အေဖ မရွိေတာ့ေပမယ့္ က်မတို႔ေမာင္ႏွမေတြက သူ႔ဆႏၵကို ဆက္လက္ ျဖည့္ဆည္းေပးသြားတဲ့အေနနဲ႔ လူငယ္ေတြကို အားေပးတာ ျဖစ္ပါတယ္”ဟု ေျပာဆိုခဲ့တယ္။
ဖန္းေဖာင္ေဒးရွင္းကို လြန္ခဲ့သည့္ ၂ ႏွစ္က စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ၿပီး ၂၀၀၈ ခုႏွစ္တြင္ ေနာ္ေဖာကဘလာထူးက ဆုရရွိခဲ့ၿပီး ယခုႏွစ္အတြက္ ေစာၫႊန္႔၀င္းက ဆြတ္ခူး ရရွိသည္။