“ဆိုတရွား” လို႔ ဆိုလိုက္ရင္ ကရင္နီျပည္ သံလြင္ အေရွ႕ဘက္ကမ္းက ကရင္နီလူမ်ိဳးေတြ မသိသူ၊ မၾကားဖူး သူ မရွိသေလာက္ပါဘဲ။ ဆိုတရွားဟာ ကရင္နီျပည္ သံလြင္အေရွ႕ဘက္ကမ္းကအျမင့္ဆံုး ေတာင္ျဖစ္ပါတယ္။ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္အျမင့္ေပ ေပါင္း သံုးေထာင္ေက်ာ္ရွိတဲ့ေတာင္ဟာဆင္ပံုသဏၭ ကဲ့သို႔ ထင္ရွားတဲ့ အတြက္ ေဒသခံတို႔က ဆိုတရွားကို “ဆင္ေတာင္” လို႔ တင္စားေခၚေ၀ၚထားၾကတာပါ။
ဆိုတရွားေတာင္ဟာ သံလြင့္အေရွ႕ဘက္ကမ္းမွာ အႀကီးဆံုး၊ အျမင္ဆံုးျဖစ္တဲ့ အခ်က္တစ္ခုထဲနဲ႔ နာမည္ႀကီး ေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဆိုတရွား ေတာင္သြယ္တန္းသြားတဲ့ ေတာင္ေၾကာတေလွ်ာက္က ေဒသခံျပည္သူေတြရဲ့ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းကို ေစာင့္ေရွာက္ေတာ္မူတယ္ဆိုတဲ့ ယံုၾကည္မႈက အစဥ္အလာတစ္ခုလိုျဖစ္ေနတာ ကလည္း ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ကတည္းကပါ။
ေဒသခံတို႔က ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္းလိုလို ဆိုတရွား ေတာင္ထိပ္ေပၚကို ဘံုေမာင္းေတြတီးၿပီး တက္ၾကပါတယ္။ ဦးဦးျဖားျဖားပါလာတဲ့ မုန္႔ပဲသေရစာ၊ အသားငါးေတြနဲ႔ ေတာင္ေစာင့္နတ္ကို ပူေဇာ္ပသၾကပါတယ္။
ျပည္တြင္းမွာ စစ္ေရးပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ပြားတဲ့အတြက္ နယ္တစ္ပါးတိုင္းတစ္ပါးသို႔ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ခဲ့ၾကရ တဲ့ ေဒသခံေတြဟာ ဆိုတရွားေတာင္ကို ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္းလိုလို ပူေဇာ္ပသလို႔ မရၾကေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္ကစၿပီး နယ္တစ္ပါးကို ေရာက္သြားခဲ့ၾကတဲ့ ေဒသခံေတြကတစ္ႏွစ္ တစ္ခါ ပူေဇာ္မယ့္အစား သံုးႏွစ္တစ္ခါ ေတာင္တက္ၿပီး ရိုးရာပူေဇာ္ပြဲေတြ လုပ္ေပးဖို႔သတ္မွတ္လာၾကရ ပါတယ္။
ယခု ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွာ ဆိုတရွားေတာင္ကို ပူေဇာ္ပသဖို႔အခ်ိန္ ျပန္လည္ၾကေရာက္လာပါၿပီ။ ဒီတစ္ေခါက္ ေတာင္တက္ပူေဇာ္ပြဲဟာလည္း ခါတိုင္းႏွစ္ေတြလိုပဲ ေျမျမဳပ္မိုင္းနဲ႔ ျမန္မာအစိုးရ စစ္တပ္ေတြလုပ္ရွားေနတဲ့ စစ္ေျမျပင္ႀကီးကို ျဖတ္ေက်ာ္သြားမွာမို႔ အႏၱရာယ္ႀကီးမားတဲ့အတြက္ ကေလးနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးေတြမပါဘဲ အမ်ိဳးသားေတြဘဲ သြားၾကပါတယ္။
ၾကက္၊ ၀က္နဲ႔ တျခားလွဴတန္းရမယ့္ ပစၥည္းေတြနဲ႔အတူ အေယာက္ ၆၀ ေလာက္ရွိတဲ့လူစုဟာ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ေမလ ၂၆ ရက္ေန႔ကစၿပီး ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္တစ္ေနရာကေန ဆိုတရွားရွိရာသို႔ ခရီးစတင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီလူအုပ္အတြက္ ဆိုတရွားၿမိဳ႕နယ္တပ္က လမ္းလံုၿခံဳေရး ယူေပးဖို႔ တပ္ခြဲတစ္ခြဲခန္႔လိုက္ပါသြားၾကရပါ တယ္။
လူအုပ္ႀကီးကို လံုၿခံဳေရးယူေပးတဲ့ ဆိုတရွားၿမိဳ႕နယ္တပ္မွ တပ္မွဴးေယရႈကစစ္တပ္အသံုးျပဳတဲ့လမ္းကိုျဖတ္ သြား ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ ယခုလို ေျပာျပပါတယ္။
“သူတို႔ (ျမန္မာအစိုးရတပ္) အဲဒီလမ္းကို အသံုးျပဳပါတယ္။ ေခ်ာင္းနားကလမ္းေပါ့။ အဲဒီလမ္းကို သူတို႔အၿမဲ တန္းလိုလို အသံုးျပဳတဲ့အတြက္ အခုလိုက်ေနာ္တို႔ သူတို႔လမ္းကိုျဖတ္သြားရတဲ့အခါမွာ အႏၱရာယ္ပိုမ်ားပါတယ္။”
နယ္စပ္ကေန ဆိုတရွား ေတာင္ထိပ္သို႔ေရာက္ေအာင္ ႏွစ္ရက္ေလာက္အခ်ိန္ေပးၿပီး သြားရပါတယ္။လံုၿခံဳ ေရးက အဓိကျဖစ္တဲ့အတြက္ သြားလာေရးမွာ ေႏွာင့္ေႏွးမႈေတြရွိတတ္ပါတယ္။
ေျမျမဳပ္မိုင္းေတြၾကားမွာလည္း ျဖတ္ေက်ာ္သြားရသလို စစ္တပ္ေတြအသံုးျပဳတဲ့လမ္းကိုလည္း ႏွစ္ခုေလာက္ ျဖတ္ေက်ာ္ခဲ့ၾကရပါတယ္။ ဒီလိုအႏၱရာယ္မ်ားတဲ့လမ္းမွာ အသက္ေတြစြန္႔ၿပီး သြားရတဲ့ အတြက္ ဒီဆိုတရွား ပူေဇာ္ပြဲဟာ ေဒသခံထူထုေတြအတြက္ ဘယ္ေလာက္အထိ အေရးႀကီးေနလဲ ဆိုတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးပူေဇာ္ပြဲ ျဖစ္ေျမာက္ေရးအတြက္ ဦးေဆာင္ဦးရြက္လုပ္ေပးေနတဲ့ အဖိုးငါးရယ္ကို ေမးၾကည့္ရမွာ ယခုလိုရွင္းျပပါတယ္။
“ဒါဟာ က်ေနာ္တို႔ ဖိုးဘြားဘီဘင္ေတြ ေခတ္ကတည္းက လုပ္လာခဲ့တဲ့အစဥ္အလာပါ။ ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔ လုပ္ရတာပါ။ က်ေနာ္တို႔အခုလို အသက္ရွင္ရပ္တည္ေနႏိုင္တာ ဒီေတာင္ (ဆိုတရွား)ရဲ့ အရွင္သခင္ေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ ဒီအရွင္သခင္ဟာ က်ေနာ္တို႔ မိဘေတြထက္ေတာင္ အေလးအျမတ္ ထားရပါတယ္။”
ဆိုတရွား ေတာင္ထိပ္ထိေရာက္ေအာင္ သံုးနာရီေက်ာ္ေက်ာ္ေလာက္ မနားတမ္းတက္ရပါတယ္။ ေတာင္ထိပ္မွာ ေရနဲ႔စားစရာဘာမွ အဆင္သင့္မရွိပါဘူး။ သြားေရာက္ပူေဇာ္တဲ့သူေတြက ေရတို႔ရိကၡာတို႔ကိုပါသယ္ယူသြားၾက ရပါတယ္။
ေမာေမာနဲ႔ ေတာင္တက္လာရတဲ့သူေတြအတြက္ ေတာင္ထိပ္ေရာက္သြားရင္ ခ်က္ခ်င္းကို အေမာေျပသြားတဲ့ အရာတစ္ခုကေတာ့ ဆိုတရွားထိပ္မွ ေတြျမင္ရတဲ့ အလွပန္းခ်ီေတြပါဘဲ။ ဆိုတရွားရဲ့ေတာင္ထိပ္ကေနအေရွ႕ ဘက္ကိုၾကည့္ရင္ ထိုင္းႏိုင္ငံမယ္ေဟာင္ေဆာင္ၿမိဳ႕ကို ျမင္ေတြ႔ရသလိုအေနာက္ဘက္ကိုၾကည့္ လိုက္ရင္လည္း ေက်းလက္ေတာရြာေတြကို ျမင္ေတြ႔ရပါတယ္။ ညေနခင္း ေန၀င္ဆည္းဆာအခ်ိန္မွာဆိုရင္ ဆိုတရွားထိပ္မွ ျမင္ေတြ႔ရတဲ့ ရႈခင္းအလွဟာ မ်က္စိထဲမွာ မေပ်ာက္ကြယ္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ဘဲ ထင္က်န္ေနတတ္ပါတယ္။
ခါတိုင္းႏွစ္ပူေဇာ္ပြဲေတြၾကေတာ့ ေတာင္ေစာင့္နတ္စဥ္ေပၚမွာ အထြတ္အထိပ္ထားတဲ့စားစရာေသာက္စရာေတြ နဲ႔ဘဲ ပူေဇာ္ပါတယ္။ အခု ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ေကးထ်ိဳးဘိုးလို႔ေခၚတဲ့ တံခြန္တိုင္ထူၿပီး ပူေဇာ္ၾကပါတယ္။
ဆိုတရွားလို ေတာင္ေစာင့္နတ္၊ ေတာေစာင့္နတ္၊ ျမစ္ေခ်ာင္းေရေစာင့္နတ္နဲ႔ ေျမႀကီးေစာင့္နတ္တို႔ကိုပူေဇာ္တဲ့ အစဥ္အလာဟာ ကရင္နီအမ်ိဳးသားတို႔က ဘိုးစဥ္ေဘာင္ဆက္လက္ထက္ ကတည္းက ယံုၾကည္မႈအျပည့္အ၀နဲ႔ က်င့္သံုးလာခဲ့ၾကတာပါ။
သက္ရွိလူသားေတြဟာ ေတာေတာင္သဘာ၀နဲ႔ အမွီတဟဲျပဳႏိုင္ျခင္းေၾကာင့္သာ အသက္ရွင္ေနထိုင္ႏိုင္ၾက ရတယ္ဆိုတာကို လက္ခံယံုၾကည္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေတာေတာင္သဘာ၀ရဲ့ အက်ိဳးေက်းဇူး၊ေတာေတာင္ ေစာင့္အရွင္သခင္တို႔ရဲ့ ကူညီေစာင့္ေရွာက္မႈတို႔ကို ေက်းဇူးဆပ္တဲ့အေနနဲ႔ ယခုလိုပူေဇာ္ပြဲေတြျပဳလုပ္လာၾက တာပါ။
ႏွစ္ကာလေတြၾကာလာတာနဲ႔အမွ် ေတာေတာင္သဘာ၀ေတြကလည္း ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြျဖစ္ေပၚလာပါ တယ္။ ေဒသခံေတြေၾကာင့္ ေတာေတာင္ေတြရဲ့ ပ်က္စီးဆံုးရႈံးမႈတို႔ဟာ ျပန္လည္အစားထိုးလို႔ရတဲ့အခြင့္အလမ္း နဲ႔ နည္းလမ္းေတြရွိတတ္တယ္ ဆိုေပမယ့္လို႔ မဟာစီမံကိန္းေတြ၀င္လာရင္ေတာ့ ျပန္လည္အစားထိုးလို႔မရေတာ့ တဲ့အေျခအေနေတြအျပင္ ေဒသခံတို႔မွ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အားကိုးအားထားျပဳလာတဲ့ စားက်က္ေျမေတြလံုး၀ ေျပာက္ပ်ယ္သြားႏိုင္တဲ့ အေျခအေနသို႔ ေရာက္သြားႏိုင္ပါတယ္။
ဥပမာ… ကရင္နီျပည္မွာ ေရကာတာ တည္ေဆာက္တဲ့စီမံကိန္းေတြ တျဖည္းျဖည္း တိုးခ်ဲ႕လာတာေတြရွိေနပါ တယ္။ ဒီစီမံကိန္းတုိ႔ေၾကာင့္ ေဒသခံေတြ ပိုင္ဆိုင္ထားတဲ့ ေတာေတာင္အေမြအႏွစ္ေတြဟာဘယ္ေလာက္ အတိုင္း အတာထိ ပ်က္စီးဆံုးရႈံးမလဲဆိုတာကိုေတာ့ ေဒသခံေတြ အေနနဲ႔ မလိုက္မွီေပမယ့္လို႔ဒီစီမံကိန္းေတြ ဟာ သူတို႔ကိုၿခိမ္းေျခာက္ေနတာကိုေတာ့ သိၾကတယ္။
“ဒီေန႔ဒီအခ်ိန္မွာ တျခားေဒသကသူေတြ က်ေနာ္တို႔ေဒသခံေတြကို မေလးစားၾကဘူး။ က်ေနာ္တို႔ပိုင္ဆိုင္တဲ့ အရာမွန္သမွ် အင္အားသံုးၿပီး သိမ္းပိုက္ၾကတယ္။ သူတို႔လိုခ်င္တဲ့အတိုင္း ဖန္တီးလုပ္ေဆာင္ေနၾကတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ေဒသခံေတြကို တိုက္ခိုက္တယ္။ က်ေနာ္တို႔ရဲ့ဘ၀ကို ဖ်က္ဆီးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တျခားေဒသက ႏိုင္ငံျခားသားေတြ က်ေနာ္တို႔ ေနတဲ့ေနရာမွာ ေရကာတာေတြလာမလုပ္ဖို႔ က်ေနာ္ၾကက္ရိုးထိုးၿပီး ေတာေစာင့္ ေတာင္ေစာင့္အရွင္သခင္တို႔ကို အသနားခံထားတယ္။ အခုလိုက်ေနာ္တို႔ ဆိုတရွားမွာ ပူေဇာ္ပြဲအတြက္အသြား အျပန္လမ္းခရီး တေလွ်ာက္မွာ အႏၱရာယ္ေတြနဲ႔ကင္းဖို႔ ဆုေတာင္းထားပါတယ္။”
အဖိုးလဲရယ္က ဆိုတရွားပူေဇာ္ပြဲမွာ ဆုေတာင္းခဲ့တဲ့အရာေတြကို ျပန္လည္ေျပာျပေနတာပါ။
“အရာရာကို စြန္႔လြတ္ခံ၊ ရင္းႏွီးခံၿပီးေတာ့မွ က်ေနာ္တို႔ဒီအစဥ္အလာကို ယံုၾကည္က်င့္သံုးေနရတဲ့အေၾကာင္း အရင္းကေတာ့ ေတာေစာင့္ ေတာင္ေစာင့္အရွင္သခင္တို႔မွ က်ေနာ္တို႔ကို ကူညီေစာင့္ေရွာက္ဖို႔ဘဲျဖစ္တယ္။”
ေတာေစာင့္နတ္ေတာင္ေစာင့္နတ္တို႔ကို ပူေဇာ္ပသတဲ့ အစဥ္အလာဟာ မယံုၾကည္သူေတြကေတာ့ “နတ္စား” animist လို႔ ေဘာင္ခတ္သတ္မွတ္မႈေတြလည္း ကရင္နီလူမႈ အသိုင္းအ၀ိုင္းတို႔ၾကားမွာ ရွိခဲ့ပါတယ္။ကရင္နီ ျပည္မွာ ဘာသာေရး mission ေတြေၾကာင့္ ဘိုးဘြားအစဥ္အလာ လက္ထက္ကတည္းကယံုၾကည္က်င့္သံုး လာခဲ့ၾကတဲ့ ရိုးရာယံုၾကည္မႈ အစဥ္အလာေတြ တျဖည္းျဖည္း ေမွးမိွန္လာတာေတြလည္း ရွိခဲ့ပါတယ္။
အခုဆိုရင္ ဆိုတရွားရဲ့ အရိပ္ေအာက္မွာ အမွီတဟဲျပဳၿပီး ေနထိုင္ၾကတဲ့ လူေပါင္းမ်ားစြာ တို႔ဟာလည္း ႏိုင္ငံေရး ပဋိပကၡတို႔ေၾကာင့္ ဆိုတရွားနဲ႔တေရႊ႕ေရႊ႕ ေ၀းသြားခဲ့ရတဲ့ အေျခအေနေတြလည္း ရွိလာတဲ့အတြက္ ဆိုတရွားကို ပူေဇာ္တဲ့အစဥ္အလာဟာလည္းပဲ လာမယ့္ အနာဂတ္မွာ ဆက္ရွိေနႏိုင္ဦးပါ့မလား ဆိုတာကိုေတာ့ေျပာရခက္၊ ခန္႔မွန္းရခက္ပါတယ္။
ဒါေပမဲ့ အဖိုး ငါးရယ္ကေတာ့…
“က်ေနာ္ေသသြားခဲ့လို႔ရွိရင္ေတာ့ မေျပာတတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္မေသေသးသ၍ ဒီ(ဆိုတရွားပူေဇာ္ပြဲ) အစဥ္အလာကို ဆက္လုပ္မယ္။ အေ၀းေရာက္ေနတဲ့ သူေတြအတြက္ေတာ့ သူတို႔အေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႔ သူတို႔ေပါ့။ က်ေနာ္ကေတာ့ ဘယ္ေတာ့မွ ေ၀းမွာမဟုတ္ဘူး။ က်ေနာ္တို႔ဆက္လုပ္မွာဘဲ ေနာက္ၿပီး ဒီအစဥ္အလာကို ေနာင္လာေနာက္သားေတြကိုလည္း ဆက္ဆင့္ကမ္းေပးရမွာဘဲ။”