ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ဖို႔အတြက္ဆိုရင္ အေျခခံေဒါက္ႀကီး သံုးတိုင္ လိုအပ္တယ္လို႔ ႏိုင္ငံေရး သိပၸံပညာရွင္ ဖရန္ခစ္ဖူကူယားမား က ဆိုပါတယ္။ အဲဒီေဒါက္တိုင္ႀကီး သံုးတိုင္ကေတာ့ (၁)အားေကာင္းတဲ့ ဗဟိုအစိုးရအဖြဲ႕ (၂)တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး (၃)ဒီမိုကေရစီတို႔ ျဖစ္ ပါတယ္။
(၁) အားေကာင္းတဲ့ ဗဟိုအစိုးရအဖြဲ႕
က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လြတ္လပ္ေရးရရွိၿပီး ပါလီမန္ဒီမိုကေရစီေခတ္၊ မဆလတစ္ပါတီ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ေခတ္၊ ၈၈ အေရးအခင္းၿပီး န၀တ၊ နအဖေခတ္ေတြကို ျပန္လည္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ခ်ိနဲ႔တဲ့ ဗဟိုအစိုးရ အဖြဲ႔အစည္းကို ေယဘုယ်အားျဖင့္ ေတြ႔ျမင္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အား ေကာင္းတဲ့ ဗဟိုအစိုးရအဖြဲ႔(STRONG CENTRAL GOVERNMENT) ဆိုတဲ့ေနရာမွာ အားေကာင္းျခင္းဟာ အရည္အခ်င္း ျပည့္၀မႈ (EFFECIENCY) ဆိုတဲ့ သေဘာတရား ပါ၀င္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီေန႔ အစိုးရသစ္အဖြဲ႕မွာ အားေကာင္းၿပီး အရည္အခ်င္း ျပည့္၀မႈရွိ၊ မရွိကို ဆိုတာ ေလ့လာခ်ိန္ထိုးဖို႔ လိုပါတယ္။ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲကို အေျချပဳၿပီး ဗဟိုအစိုးရ အဖြဲ႔မွာ အရပ္ဘက္ႏွင့္ စစ္ဘက္ေရာစပ္ၿပီး ျပည္ေထာင္စု အစိုးရအေနနဲ႔ ဗဟိုအာဏာကို ခ်ဳပ္ကိုင္ၿပီး ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းတစ္ရပ္ကို ပံုေဖာ္လာခဲ့ပါတယ္။ အမ်ားသိတဲ့အတုိင္း ျဖစ္ေပၚတိုးတက္ေျပာင္းလဲ လာသမွ်ကို နတ္လူသာဓုေခၚၾကတဲ့ သူရွိသလို မယံုတ၀က္ ယံုတ၀က္ မခ်င့္မရဲနဲ႔ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေနတဲ့ သူမ်ားလည္း ရွိပါတယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕ကလည္း ေမြးကင္းစကေလးအရြယ္ အစိုးရအဖြဲ႔ (NEW BABY BURMA GOVERNMENT) လို႔ အမည္ ကင္ပြန္း တပ္ၾကျပန္တယ္။ စစ္ဘက္ႏွင့္ အရပ္ဘက္ လြန္ဆြဲေနတဲ့အစိုးရ အဖြဲ႔အစည္းလို႔ ထင္ျမင္ၾကတဲ့သူေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ဒါေပ မယ့္ ထြက္ေပၚလာတဲ့ ႏိုင္ငံေရး လြတ္လပ္မႈ အခင္းအက်င္းကို ၾကည့္ရင္ေတာ့ အားရေက်နပ္စရာပါ။ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစု ၾကည္နဲ႔ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ သေဘာတူညီမႈရရွိတဲ့ (COMPROMISE) အျပင္ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ (COLABRA-TION) အဆင့္ကို ေရာက္ရွိလာတာကို ေတြ႔ရေတာ့ အားရေက်နပ္ ၀မ္းသာစရာပါ။ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားဘ၀နဲ႔ လြတ္ေျမာက္လာတဲ့ ကိုမင္းကိုႏိုင္၊ ကိုကိုႀကီး၊ ကိုေဌးႂကြယ္တို႔ကလည္း ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတႀကီးကို ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ၀န္းရံပံ့ပိုး မွာျဖစ္ေၾကာင္း မီဒီယာမွာ ေျပာသြားတာကိုလည္း ၾကားရပါတယ္။ အမ်ားျပည္သူရဲ႕ အက်ဳိးကို ေရွ႕တန္းတင္ၿပီး ေဆာင္ရြက္တဲ့ အစိုးရကို အမ်ားျပည္သူက ေလးစားမႈရွိမွာ အမွန္ပါပဲ။
သမၼတရဲ႕ အႀကံေပးပုဂၢိဳလ္ေတြရဲ႕ အရည္အခ်င္းကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္လည္း အားရေက်နပ္ေလာက္ပါ တယ္။ အခုမွ အေျခတည္ အစပ်ဳိး တဲ့ အစိုးရသစ္အေနနဲ႔ ဂငယ္ေကြ႔ ေကြ႔ၿပီး ႏိုင္ငံေရး အေျပာင္းအလဲတစ္ ရပ္ကို ေဖၚေဆာင္ရာမွာ အခက္အခဲေတြ႔မယ္ဆိုတာလည္း ယံုမွား သံသယရွိစရာ မလိုပါဘူး။ ဒီမိုကေရစီမဲ့ ဘ၀မွာ ဒီမိုကေရစီရွိရာကို ေဆာင္ၾကဥ္းေဖာ္ေဆာင္လာတဲ့ ဒီမိုကရက္တိုက္ေဇးရွင္းျဖစ္ခန္းဟာ တျဖည္း ျဖည္းခ်င္းနဲ႔ ဒီမိုကေရစီလားရာကို ေရာက္ရွိလာမွာပါ။ တကယ့္ စိတ္ထားေစတနာ မွန္ကန္တယ္ဆိုရင္ေပါ့ ေလ။
(၂) တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး
ဇန္န၀ါရီလ ၂၉ရက္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ ထား၀ယ္နဲ႔ ေမာင္းလံုၿမိဳ႕နယ္ ေန႔ခ်င္းျပန္ စည္း႐ံုးေရးခရီးမွာ ေဟာေျပာတဲ့မိန္႔ခြန္းမွာ “က်မတို႔ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္တာ အေျခခံသံုးခ်က္ ရွိပါတယ္။ အဲဒါေတြ ကေတာ့ (၁)တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး (၂)ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္း ေရး လုပ္ေဆာင္ရန္ (၃)အေျခခံဥပေဒထဲက ျပည္သူေတြကို အက်ဳိးမျပဳတဲ့ အပိုင္းေတြကို ျပင္ဆင္ရန္တို႔ ျဖစ္ေၾကာင္း”ကို ေဟာေျပာတာ ကိုၾကည့္ရင္ ႏိုင္ငံေတာ္ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ ဒုတိယေဒါက္တိုင္ျဖစ္တဲ့ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကို အေလးထား ေျပာၾကားသြားတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ဘယ္ေလာက္အေရးႀကီးသလဲဆိုတာ အမ်ားအသိပါ။ ဒီမိုကေရစီအေမွာင္ေခတ္က ေဒၚေအာင္ဆန္း စုၾကည္ရဲ႕ မတရားတဲ့ဥပေဒမွန္သမွ် ဆန္႔က်င္ၾကဆိုတဲ့ ေႂကြးေၾကာ္သံနဲ႔ ေဒါေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို အစိုးရမီဒီယာေတြက ထိုးႏွွက္တိုက္ ခိုက္ ေ၀ဖန္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီစကားနဲ႔ အေၾကာင္းျပဳၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္လံုၿခံဳေရး ထိပါးေႏွာက္ယွက္တယ္ဆိုၿပီး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ႏွင့္ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းခံခဲ့ရတယ္။
တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈမရွိရင္ ႏိုင္ငံသားေတြအတြက္ လံံုၿခံဳမႈမရွိသလို ၿငိမ္းခ်မ္းမႈလည္း ရွိႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကို တရား ဥပေဒမဲ့ ဖမ္းဆီး ေထာင္ခ် ၫႇင္းပမ္းႏွိပ္စက္တဲ့ အတိတ္က သမိုင္းျဖစ္ရပ္ေတြဟာ ခါးသီးရင္နင့္ဖြယ္ပါ။
တရားဥပေဒအထက္မွာ မည္သူမွ်မရွိေစရ ဆိုတဲ့စကားဟာ နားေထာင္ေကာင္းေပမယ့္ လက္ေတြ႔ြ အေကာင္အထည္ေဖၚတဲ့ေနရာမွာ ေႏွး ေကြးၾကန္႔ၾကာၿပီး အခက္အခဲဲေတြ ရွိေနပါလိမ့္မယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံေရး အသြင္ကူးေျပာင္း အေျခအေနမွာ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကို လုပ္ ေဆာင္ရမွာ ခက္ခဲပါလိမ့္မယ္။
ဗဟိုအာဏာပိုင္အစိုးရက ခ်ဳပ္ကိုင္ၿပီး တရားစီရင္ရတဲ့ တရားသူႀကီးအတြက္လည္း ေနာင္ေရးလည္း စိတ္မေအးရပါဘူး။ လိပ္ျပာမသန္႔တဲ့ ဘ၀တစ္ခုကို ျဖတ္သန္းရင္း ေနာက္ေၾကာင္းမေအးရတဲ့ သူေတြ ျဖစ္ၾကရပါတယ္။ တရားဥပေဒမဲ့ တရားစီရင္ခံရတဲ့ ျပည္သူအေနနဲ႔လည္း ဘယ္ေလာက္နစ္နာလိုက္မလဲ။ အေျခပ်က္၊ အေနပ်က္၊ ဘ၀ပ်က္နဲ႔ လူ႔ဘ၀ႀကီးဟာ လံုးပါးပါးခဲ့ၾကရတယ္။ ေငြမ်ားတရားႏိုင္ ဆိုတဲ့စကား က ၾကားလို႔ကို မေကာင္းပါဘူး။ လႊတ္ေတာ္မွာ အေျခခံဥပေဒကို ေရးဆြဲျပင္ဆင္တာ သိရလို႔ ၀မ္းသာပါ တယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သာ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲအႏိုင္ရလို႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ တစ္ဦးအေနနဲ႔ အေျခခံဥပေဒေတြထဲက ျပည္သူေတြကို အက်ဳိးမျပဳတဲ့ အပိုင္းေတြကို လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ တင္ျပေဆြးေႏြးျပင္ဆင္မွာကို သိရလို႔ ႀကိဳဆိုပါတယ္။
အေျခခံဥပေဒဟာ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံရဲ႕ အထက္ပါ အသက္တမွ် တန္ဖိုးရွိတဲ့ အေျခခံဥပေဒဟာ တရားမွ်တမႈ ရွိရမယ္။ အခြင့္ထူးခံလူနည္းစု အတြက္ မျဖစ္ေစရဘူး။ အမ်ားျပည္သူအားလံုးအတြက္ ေရးဆြဲျပဌာန္းထားတဲ့ အေျခခံဥပေဒျဖစ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
(၃) ဒီမိုကေရစီ
ျပည္သူ႔အက်ဳိးကို ေရွ႕႐ႈၿပီး ျပည္သူေတြက အာဏာအပ္ႏွင္းၿပီး အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့စနစ္ကို ဒီမိုကေရစီလို႔ပဲ အၾကမ္းဖ်င္း ဆိုပါရေစ။ အေနာက္ႏိုင္ ငံေတြမွာေတာ့ စက္မႈေခတ္ေၾကာင္းေတာ္လွန္ေရးကို ေက်ာ္ျဖတ္ၿပီး ေျမရွင္ပေဒသရာဇ္စနစ္ကို တြန္းလွန္ၿဖိဳဖ်က္ၿပီးေတာ့ ခံကိုဒီမိုကေရစီ ကို ထူေထာင္ခဲ့ၾကတယ္။
သူတို႔ေတြက အသားက်ၿပီးျဖစ္လို႔ ခံကိုဒီမိုကေရစီအေျခခံမႈ အျပည့္အ၀နဲ႔ ႏိုင္ငံတိုးတက္ႀကီးပြားေအာင္ တက္လွမ္းႏိုင္ခဲ့ၾကတယ္။ ဒီမိုက ေရစီနဲ႔ ျပည့္စံုဖို႔ဆိုရင္ အနည္းဆံုး စံငါးခ်က္နဲ႔ ျပည့္စံုရပါမယ္။
(၁) လြတ္လပ္ရွင္သန္တဲ့ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းေတြ ရွိရမယ္။ ဥပမာ-နာေရးကူညီမႈအသင္း၊ ျပည္တြင္း NGO အဖြဲ႔အစည္း၊ ေက်ာင္းသားသမဂၢ၊ အလုပ္သမားသမဂၢ စသည္ျဖင့္
(၂) ကိုယ့္သေဘာ ကိုယ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံေရး ေလာကရွိရမယ္။ သေဘာကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးကို လြတ္လပ္စြာ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ခြင့္ ရွိရပါ မယ္။
(၃) တရားဥပေဒစိုးမုိးမႈ ရွိရမယ္။
(၄) ဒီမိုကေရစီအစိုးရက အသံုးျပဳႏိုင္မယ့္ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္းစနစ္ ရွိရမယ္။ ဆိုလိုတာက အစိုးရ၀န္ထမ္းေတြဟာ ဒီမိုကေရစီအစိုးရကို အ ေထာက္အကူျပဳမယ့္ ၀န္ထမ္းေကာင္းေတြ ျဖစ္ရပါမယ္။
(၅) အသားက်ၿပီး စီးပြားေရးအဖြဲ႔အစည္း ရွိရမယ္။
ဒီမိုကေရစီခရီးကို ခ်ီတက္ရာမွာ အခက္အခဲေတြ အမ်ားႀကီးပါတယ္။ အမ်ားႀကိဳက္တာကို တရား၀င္ေအာင္ လုပ္ဖို႔ခက္တယ္။ ဒီမိုကေရစီ တန္ဖိုးကို လူထုေတြၾကားမွာ ျပန္႔ႏွ႔ံစိမ့္၀င္ေအာင္ လုပ္ဖို႔ ခက္တယ္။ စနစ္ကိုမဆန္႔က်င္ေတာင္ လုပ္ဖုိ႔ခက္တယ္။ စစ္တပ္ကို အရပ္ဘက္ က လႊမ္းမိုးေအာင္လုပ္ဖို႔ ခက္တယ္။ အာဏာပိုင္အေလ့အထ အ႐ိုးစြဲေနတာကို ေပ်ာက္ေအာင္လုပ္ဖို႔ ခက္တယ္။ ပါတီထူေထာင္ဖို႔ ခက္ တယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒ တည္တံ့ခိုင္ၿမဲေအာင္ လုပ္ဖို႔ခက္တယ္။ ႏိုင္ငံေရးကို ေန႔စဥ္လုပ္ေနက် ျဖစ္ဖို႔ အသားက်ေအာင္ လုပ္ဖို႔ ခက္ တယ္။ ဗဟိုအာဏာပိုင္၀ါဒကို ေလ်ာ့ခ်ဖို႔ခက္တယ္။ တရားဥပေဒျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲဖို႔ခက္တယ္။ ဆင္းရဲမႈေလ်ာ့ခ်ေရးနဲ႔ စီးပြားေရး အေျခခိုင္ ေအာင္လုပ္ဖို႔ ခက္တယ္။
ေနာက္ထပ္ ဒီမိုကေရစီစံနဲ႔ ျပည့္စံုဖို႔ကေတာ့ ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ခံရသူေတြ ရွိရမယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ လြတ္လပ္ၿပီး တရားမွ်တ ရမယ္။ လူတိုင္းမဲေပးပိုင္ခြင့္နဲ႔ လူတိုင္း ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ခံပိုင္ခြင့္ေတြ ရွိရမယ္။ လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ျပပိုင္ခြင့္နဲ႔ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ ဆိုတာ ရွိရမယ္။ လုပ္ပိုင္ခြင့္အတြက္ အတူတကြ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ခြင့္ရွိရမယ္။
ဒါက ဒီမိုကေရစီစံနဲ႔႔ ဒီမိုကေရစီေဖာ္ေဆာင္ရမွာ ႀကံဳေတြ႔ရမယ့္ အခက္အခဲ အတိုခ်ဳပ္ေဖာ္ျပတာပါ။ ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ ေဒါက္ႀကီးသံုးတိုင္ ျပည့္စံုမယ္ဆိုရင္ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ဖို႔ဆိုတာ အလွမ္းမေ၀းေတာ့ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ျပည္သူရယ္၊ ျပည္သူ႔ကိုယ္စားလွယ္ေတြရယ္၊ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရအဖြဲ႔ရယ္တို႔ဟာ အထက္၊ အလယ္၊ ေအာက္ သံုးဘက္စလံုးဟာ ခ်ိတ္ဆက္မႈ အျပည့္အ ၀ရွိၿပီး ေလာကပါလတရားနဲ႔ ျပည့္စံုတဲ့ စနစ္တစ္ခုျဖစ္ေအာင္ ႀကံေဆာင္ႀကိဳးပမ္းၾကမယ္ဆိုရင္ ေအးခဲေနတဲ့ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးဟာ ႏွင္းခဲ အရည္ေပ်ာ္ခ်ိန္ကို မလြဲမေသြ ေရာက္ရွိလာမွာျဖစ္ေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။