လူမ်ိဳးအသီးသီး ၊ဘာသာစကား အသီးသီးတို႔တြင္ အမ်ားအားျဖင့္ စာေပရိွၾကပါသည္။ စာေပမရိွေသာ လူမ်ိဳး ငယ္ဟူ၍ ယခုအခါ ကမာၻေပၚ၌ေျပာပေလာက္ ေအာင္ မရိွေတာ့ပါေခ်။ စာေပဟူသည္ကား စကား၏သကၤတျဖစ္ေသာ အကၤၡရာမ်ား ကိုေပါင္းစုဖြဲ႔စည္းထားၿပီး စနစ္တက်ႏွင့္ စီစဥ္ေရးသား တင္မွတ္ထားေသာ အမွတ္အသားမ်ားျဖစ္ပါသည္။ ဤတြင္လူမ်ိဳး စုတစ္စုလံုးရဲ့ စာေပကိုလူမ်ိဳးစုရဲ့ အမွတ္အသားျဖစ္သည္ဟုေျပာလွ်င္ မမွားေခ်။ ဤသို႔ေၾကာင့္ လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးအတြက္ႀကီးပြားတိုးတက္ဖို႔ ဆိုလ်ွင္ ေ၀ါဟာရၾကြယ္၀ေသာ ဘာသာစကားႏွင့္ စာေပရိွရေပမည္။ ယခုက်မ ေရးသားတင္ျပလိုသည့္ အေၾကာင္းမွာ က်မရင္ဆိုင္ျဖတ္သန္းလာခဲ့ရေသာ ပတ္၀န္းက်င္အေျခအေနတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ လူမ်ိဳးစုမ်ားထဲမွ ကရင္ လူမ်ိဳးစုတစ္စု၏ မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြၾကားမွာ ေမွးမွိန္လာေနေသာ ကရင္စာေပ အေၾကာင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။
က်မသည္ ကရင္ျပည္နယ္၊ ၾကာအင္းဆိပ္ႀကီးၿမိဳ ့နယ္၊ ေတာင္စြန္းရြာႏွင့္ ေက်ာက္ဖလူးရြာၾကားရွိ ရြာကေလးတြင္ ေနထိုင္ သည့္ကရင္လူမ်ဳိးတဦးျဖစ္ပါသည္။ က်မသည္ အထက္တန္း ေက်ာင္းကို ေအာင္ျမင္ၿပီး အလုပ္လုပ္ရန္ ထိုင္းႏိုင္ငံကို ထြက္ လာခဲ့သူတဦးလည္းျဖစ္ပါသည္။ ငယ္ရြယ္စဥ္ဘ၀မွာ ရြာေက်ာင္း၌ပညာသင္ၾကားခဲ့ၿပီး အစိုးရစစ္တပ္ကေက်းရြာ ကိုေရြ႔ ေျပာင္းခိုင္းခဲ့သျဖင့္ ဒုတိယတန္းကိုပင္ သံုးႀကိမ္တက္ခဲ့ရပါသည္။ ေနာက္ပိုင္း၌ ေတာင္စြန္းရြာ၌လည္း ေကအန္ယူႏွင့္ စစ္အစိုးရ တပ္ဖဲြ ့တို႔ တိုက္ပြဲမ်ား ျပင္းထန္လာခဲ့သည့္အတြက္ ေက်ာင္းေနဖို႔ အေရးကို တျခားရြာသို႔ေျပာင္းခဲ့ရပါသည္။ ဤ တိုက္ပြဲမ်ားၾကားမွာပင္ ကရင္စာကို သင္ၾကားေပးေနသည့္ ျမစ္၀ကြ်န္းေပၚေဒသက သာသနာျပဳ ဆရာမတဦးသည္ တိုက္ပြဲ ေၾကာင့္ က်ည္ထိမွန္ၿပီး အသက္ဆံုးရွံဴး ခဲ့ရပါသည္။ ဒီလိုနဲ႔ ေနာက္တစ္ႏွစ္မွာ က်မကို ၿမိဳ႔နဲ႔အလွမ္းနီးတဲ့ ရြာတစ္ရြာကို ေျပာင္းခိုင္းၿပီး စတုတၳတန္း ေက်ာင္းသားဘ၀ကိုျဖတ္သန္းေစခဲ့ ရပါသည္။
ပဥၥမတန္းကို သံျဖဴဇရပ္ၿမိဳ႔မွာေနၿပီး ဆဌမတန္းကိုမူ ပုသိမ္ၿမိဳ႔ကို က်မေျပာင္းေရႊ႔ျပန္ပါသည္။ ေျပာင္းေရႊ ႔ရတဲ့ အေျခအ ေနကေတာ့ ပုသိမ္ၿမိဳ႔မွာ ကရင္စာေတြ သင္ေပးတဲ့ အစီအစဥ္ရိွတယ္ဆိုၿပီး ၾကားသိရေတာ့ က်မေမေမလည္း က်မကို ပုသိမ္ၿမိဳ႔သို႔ ေျပာင္းေရႊ႔ခိုင္းလိုက္သည္။ ပုသိမ္မွာေက်ာင္းတက္ၿပီး က်မကရင္စာအခ်ိဳ႔ သင္ယူရပါသည္။ သို႔ေပမယ့္လည္း အနည္းအက်ဥ္းသာျဖစ္သည္။ ေႏြရာသီေက်ာင္း ပိတ္တိုင္း က်မရြာကို အလည္ျပန္လာပါသည္။ လမ္းခရီးမွာေတာ့ အစစ္အ ေဆးေပါင္းမ်ားစြာ လည္း ႀကံဳခဲ့ရဖူးပါသည္။ တခါကိုးတန္းႏွစ္ ေက်ာင္းျပန္သြားခ်ိန္မွာ က်မတခါ အစစ္ေဆး ခံခဲ့ရပါသည္။ က်မမွတ္ပံုတင္မွာ ဘုရားသံုးဆူ ၿမိဳ႔နယ္ဆိုတာ ေတြ႔သြားၿပီး ကရင္လူမ်ိဳး တစ္ေယာက္လည္း ျဖစ္တာမို႔ အၾကာႀကီး အစစ္ ခံခဲ့ရပါသည္။ က်မကိုေမးျမန္းပံုကေတာ့ က်မဘယ္ကိုသြားမယ္ ၊ ဘယ္မွာတည္းမယ္ ၊ ဘာကိစၥေၾကာင့္သြားမယ္၊ တည္း မယ့္လမ္းေနရာ အိမ္နံပါတ္ အတိအက်ကိုပါ ေမးပါသည္။ေနာက္ဆံုး ေတာ့ က်မခရီးဆက္ႏိုင္ခဲ့ပါသည္။ ဒါေပမယ့္ က်မရဲ့ အေဆာင္ကို ေရာက္ေသာ္ က်မတို႔ အေဆာင္ေရွ ႔မွာ ရဲတစ္ေယာက္က လက္ပိုက္ မတ္တတ္ရပ္ၿပီး ၾကည့္ေနသည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။ က်မလြန္စြာ အံ့ၾသမိသည္။ ဒီတင္ မဟုတ္ေသးဘဲ က်မေနတဲ့ အေဆာင္ကိုပါ သန္းေခါင္အခ်ိန္ေတြမွာ သူ မ်ားအိမ္ေတြထက္ ပိုၿပီး ဧည့္စာရင္း လာစစ္ေလ့ရိွပါသည္။ ေနာက္ဆံုးေတာ့လည္း က်မ ဆယ္တန္းၿပီးဆံုးၿပီး ရြာကိုျပန္ လာသည္။
က်မအိမ္မွာ သံုးပတ္နားၿပီး က်မဦးေလး အဆက္အသြယ္ျဖင့္ ထိုင္းျမန္မာနယ္စပ္ စံခလဘူရီၿမိဳ႔ကို ေရာက္ရိွလာပါသည္။ လအနည္းငယ္ၾကာလာေသာအခါ က်မလာေရာက္ေနထိုင္တဲ့ စံခလဘူရီၿမိဳ႔မွာ ကရင္လူဦးေရ အမ်ားအျပားရိွသည္ကို ေတြ႔ ရသည္။ သို႔ေသာ္ ကရင္လူမ်ဳိးဟုေတာင္ က်မမခြဲျခားႏိုင္ပါ။ ဘာျဖစ္လဲဆိုေတာ့ ကရင္စကားကို မသံုးၾကလို႔ျဖစ္ပါ သည္။ ဒီလိုနဲ႔က်မ အေတြးထဲကို အေတြးတစ္ခု၀င္လာၿပီး က်မျဖတ္သန္းလာရတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္ အေနအထားနဲ႔ က်မသိ လာရ တဲ့အေတြးေတြကို စုေဆာင္းၿပီး စိတ္မေကာင္းစြာပင္ ဤေဆာင္းပါးကို ေရးရန္ဆံုးျဖတ္ခဲ့ပါသည္။
ထိုင္းျမန္မာနယ္စပ္ ကန္ခ်နဘူရီခရိုင္ စံလခဘူရီၿမိဳ႔မွာ လူဦးေရ (၆) ေသာင္းခြဲနီးပါး ရိွပါသည္။ ဤအထဲ၌တ၀က္ခန္႔ဟာ ထိုင္းႏိုင္ငံဖြား ကရင္လူမ်ိဳးမ်ား ျဖစ္ၾကပါသည္။ သို႔ေသာ္ ကရင္စကားကို ၂၀ ရာႏွဳန္းေလာက္သာ ေျပာဆိုႏိုင္ၾကေတာ့ သည္ဟု အသက္ (၇၀) ရိွသည့္ ကရင္အဖြားအို တစ္ဦးက ခန္႔မွန္းထားပါသည္။ အထူးသျဖင့္ အသက္ (၅၀) ႏွင့္ အထက္ သာလွ်င္ ကရင္စကားကို ရၾကေတာ့သည္ဟု ဆိုပါသည္။ စံခလဘူရီၿမိဳ႔တြင္ ေနာင္လာေနာက္သား မ်ားဟာ ကရင္စာမ်ား ကို မဖတ္တတ္ရံုသာမက မေျပာတတ္ေတာ့တဲ့ အဆင့္ထိ ျဖစ္လာေနပါသည္။ တခ်ိဳ ႔လူငယ္ေတြဆိုလည္း သူတို႔ကို သူတို႔ ကရင္လူမ်ိဴးျဖစ္မွန္း မေျပာၾကေတာ့ေခ်။ တခ်ိဳ ႔ကေလးေတြဆိုလည္း သူတို႔ဟာကရင္သားသမီးေတြျဖစ္ မွန္း လံုး၀မသိ ေတာ့တာလည္းရိွပါသည္။ ထိုင္းအစိုးရေက်ာင္းထဲက မူတခုမွာ ေသာၾကာေန႔တိုင္း ရိုးရာ၀တ္စံုကို ၀တ္ဆင္ရမည္ဆိုသည့္ စနစ္ေၾကာင့္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသား ေလးေတြဟာကရင္ရိုးရာ ၀တ္စံု ေတြကို ၀တ္ဆင္ၾကေပမယ့္ အမ်ားစုက ကေလး ေတြကေတာ့ကရင္စကားမေျပာ တတ္ၾကေတာ့ပဲရိွေနပါသည္။
ထို႔အျပင္ ထိုင္းႏိုင္ငံအတြင္း ေရႊ ႔ေျပာင္း အလုပ္သမား(၂)သန္းခန္႔ရိွသည္ဟု NGO မ်ားက ခန္ ့မွန္းထားပါသည္ ။ ဒီအထဲ မွာ ကရင္လူမ်ိဳးစုသည္လည္း ငါးသိန္းခန္႔ ရိွႏိုင္သည္ဟု ကရင္အလုပ္သမား အဖြဲ ့ အစည္းမ်ားက ခန္႔မွန္းထားပါသည္။ ဤေရႊ ႔ေျပာင္းအလုပ္သမားမ်ားသည္လည္းသူတို႔၀မ္းေရးအတြက္ သာ ရုန္းကန္ေနရၿပီး မိမိဘာသာစကားႏွင့္ စာေပမ်ားကို ေလ့လာရန္ အခ်ိန္မေပးႏိုင္ ျဖစ္ေနၾကပါသည္။ ကရင္စာေပ သင္ၾကားပို႔ခ်ေပးတဲ့ အထူးအစီအစဥ္ဆိုလည္း မရိွပါ။ ယခုလို တိုင္းတပါးမွာ အလုပ္လုပ္ကိုင္ ရျခင္းေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုေတြက တိုင္းတပါးဘာသာစကား ေျပာတတ္ရန္ ေလ့က်င့္ေျပာဆို ေနၾကရၿပီး အလုပ္ခြင္ေတြမွာ ကိုယ့္ဘာသာ စကားထက္ တိုင္းတပါး ဘာသာစကားကိုသာ အေလးထား၍ ေျပာဆိုေနၾကရပါေတာ့သည္။ ဤအျပဳမူလုပ္ရပ္ ေလးေတြက တျဖည္းျဖည္း က်ယ္ျပန္႔လာၿပီးကိုယ့္ ဘာသာ စကားေတြ တျဖည္းျဖည္း တိမ္ေကာလာေနသည္ကို သတိမထားမိႏိုင္ၾကေခ်။သတိထားမိ ေသာ္လည္း မတတ္သာသျဖင့္ လ်စ္လ်ဴရွဳ ၿပီးျဖစ္သလိုေနထိုင္လာၾကရာ ေနာင္လာေနာင္သား မ်ားသည္လည္း ေနာက္ဆံုးေတာ့ တိုင္းတပါး ဘာသာစကားက ႀကီး စိုးသြားမည္ျဖစ္ပါသည္။
ျမန္မာျပည္၏ အစိုးရေက်ာင္းေတြတိုင္းမွာလည္း ဘယ္တိုင္းရင္းသား စာေပဆိုလို႔မွ သင္ၾကားပို႔ခ်ခြင့္မရိွပါ။ ေတာင္ေပၚ ကရင္ေက်းရြာေဒသ ေက်ာင္းတစ္ခ်ိဳ ႔မွာ အစိုးရေက်ာင္းခြဲ ျဖစ္မယ္ဆိုရင္လည္း ကရင္စာေပသင္ၾကားခြင့္ မရရိွပဲျဖစ္ေနပါ သည္။ အဲဒီလိုပဲ ၿမိဳ႔ေပၚေန ကရင္လူမ်ိဳး အမ်ားစုသည္လည္း ကရင္စကား အသံုးျပဳတာ ေလ်ာ့နည္းလာၿပီး ဗမာစကား ေျပာဆိုမွဳမွာ ပိုမ်ားလာပါသည္။ ကရင္ျပည္နယ္ ေဒသေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ဆိုလွ်င္ စစ္ေဘးစစ္ဒါဏ္ေၾကာင့္ ရြာသူရြာ သားေတြ ေတာနက္ေတြထဲမွာ ျဖစ္သလိုေရႊ ႔ေျပာင္းေနထိုင္ရင္း ကေလးေတြကိုစာသင္ေပးတဲ့ ေစတနာရွင္ဆရာ ၊ ဆရာမ တစ္ခ်ိဳ႔သာလွ်င္ ကေလးေတြကို ကရင္စာသင္ေပးၾကပါသည္။ ယခုလို သင္ၾကားရာမွာ လြန္စြာခ်ိနဲ႔ၿပီး စာသင္ ေက်ာင္းမရိွ ရံုသာမကစာသင္ရန္ ေက်ာက္သင္ပုန္းအစား ေက်ာက္ျပားေတြကို အသံုးျပဳေနရၿပီး ေျမျဖဴခဲအစား မီးေသြးခဲေတြကို အစား ထိုးအသံုးျပဳေနရပါသည္။ သို႔ေသာ္ကေလးမ်ားသည္ ေျမျပင္ေပၚမွာ ထိုင္ၿပီး စိတ္အားထက္သန္စြာသင္ ယူေနၾကတာေတြ႔ ရပါသည္။
ေမွးမိွန္လာေနေသာ ကရင္စာေပအတြက္ ၀ိုင္း၀န္းျမွင့္တင္ေပးရန္ ႀကိဳးစားရာမွာ ကရင္ျပည္နယ္ ေတာင္ေပၚေဒသ ရြာတစ္ ခ်ိဳ႔မွာ ေဖေဖာ္၀ါရီလကေန ေမလ လပိုင္းအတြင္း က်မ္းစာေက်ာင္း တစ္ခ်ိဳ ႔ကေန ေႏြရာသီ ကရင္စာေပမ်ားကို လိုက္လံ သင္ၾကားေပးတဲ့ သာသနာျပဳအဖြဲ႔ ဆရာ၊ ဆရာမမ်ားရိွပါသည္။ တက္ေရာက္ သင္ယူေနေသာ ကေလးငယ္အမ်ားစုသည္ လည္း ခရစ္ယာန္ ဘာသာ၀င္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ယခုလို လိုက္လံပို႔ခ်ရာမွာ ရက္တိုအေတာအတြင္းသာျဖစ္ၿပီး အၾကာဆံုးမွ ႏွစ္ပတ္သာျဖစ္ပါသည္။ ဒီရက္ပိုင္းအနည္းငယ္ေလာက္ဘဲ ကရင္စာကို အေျခခံအဆင့္သာ သင္ၾကားေပးႏိုင္ျပန္ေသာ္ လည္း ေထာက္ပံ့မွဳ ပစၥည္းဆိုင္ရာ အေျခခံစာအုပ္ ကေလးေတြအတြက္ စိတ္၀င္စားစရာ စာအုပ္ေလးေတြ မရိွသလို။ က ရင္စာသင္ေပးတဲ့ ဆရာ၊ဆရာမမ်ားအတြက္လဲ ေထာက္ပံ့မွဳမရိွေပ။
ဤအတြက္ ရြာသူရြာသားေတြရဲ့ ၀ိုင္း၀န္းေထာက္ပံ့မွဳေလးနဲ႔သာ မလံုမေလာက္ သင္ၾကားပို႔ခ်ေပးေနၾကရပါသည္။ ဒီလို လိုက္လံပို႔ခ်ရာမွာ လမ္းပမ္းခရီး အခက္အခဲ ၊ စားသံုးမွဳစရိတ္အျပင္ လူမွဳေရးအခက္အခဲေတြ အနည္းနဲ႔အမ်ား ရိွေနတတ္ ျပန္ပါသည္။ တစ္ခ်ိဳ႔ေတာရြာ ေဒသေတြမွာဆိုရင္ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားဟာ အလြန္အယူသီးတတ္ၾကပါသည္။ မိရိုးဖလာဓေလ့ကို ကိုင္စြဲထားသည့္ အတြက္ေၾကာင့္ သူတို႔ကေလးေတြကို နားလည္မွဳ လႊဲမသြားေအာင္ ယံုၾကည္မွဳ ယိုင္မသြားေအာင္ လြန္စြာကာကြယ္တတ္ၾကသည္။ ယခုလို လူမွဳေရး အခက္အခဲေတြေၾကာင့္လည္း ကရင္စာေပေတြ ပို႔ခ်ေပးတဲ့ေနရာမွာ လြန္စြာထိခိုက္ခဲ့ပါသည္။
ထိုင္းျမန္မာနယ္စပ္ ကရင္ဒုကၡသည္ စခန္းေတြမွာ ကရင္လူမ်ိဳးအမ်ားစု ေနထိုင္ၾကေသာ္လည္း ေက်ာင္းေတြမွာ ကရင္ ဆရာ ၊ ဆရာမဟူ၍ အနည္းငယ္သာရိွပါသည္။ ကရင္စာေပကို ေန႔တိုင္းသင္ယူရေသာ္လည္း ထိေရာက္မွဳမရိွဟု ဒုကၡသည္ ကရင္ေက်ာင္းသား တစ္ဦးကေျပာပါသည္။ အေၾကာင္းမွာ ကရင္စာသိပ္မတတ္တဲ့ ေက်ာင္းဆရာက ကရင္ကေလးေတြကို သင္ၾကားေနရလို႔ ျဖစ္ပါသည္။
ယေန႔အခ်ိန္၌ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ ႏိုင္ငံတကာ ေနရာအေတာ္မ်ားမ်ားမွာလည္း အေျခခ်ေနထိုင္ေနၾကၿပီးျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေပမယ့္ ကရင္စာေပကို အဓိကသင္ၾကားပို႔ခ်ေပးေသာ အစီစဥ္ႏွင့္ ေနရာမရိွသေလာက္ ရွားပါးပါသည္။ ရိွေသာေနရာ မ်ား၌လည္း တနဂၤေႏြေန႔မွာ သင္ၾကားေပးေသာ ဆန္းေဒးစကူးေလာက္သာရွိပါသည္။ ဤသည္ ကေလးေတြရဲ ႔ တစ္ပတ္ တႀကိမ္ အစီအစဥ္ အဆင့္ေလာက္သာရွိပါသည္။ ဤသို႔ေၾကာင့္ တိုင္းတပါး ဘာသာစကားက လႊမ္းမိုးလာၿပီး အနည္ထိုင္ လာကာ ကရင္စာေပေတြ တျဖည္းျဖည္းတိမ္ေကာလာမွာ ျဖစ္ပါသည္။
အလားတူဗုဒၶဘာသာ ကရင္စာေပသည္လည္း စာေပသင္ၾကားမွဳႏွင့္ စိတ္၀င္စားမွဳအပိုင္းမွာ အားနည္းလာေနသည္ဟု ခန္ ့ မွန္းရပါသည္။ သို႔ေသာ္ အေသးစိတ္ အေျခအေနမွန္ကို မသိရေသးသျဖင့္ အေျခအေနမွန္ကို မတင္ျပႏိုင္တာကို နားလည္ ခြင့္လႊတ္ေစခ်င္ပါသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ ဤအျဖစ္ဆိုးမ်ဳိးႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရသည့္ ကရင္စာေပသည္၊ ေရွ ႔ဆက္ အနာဂတ္မွာရင္ေလးစရာ အျဖစ္ဆိုးႀကီး တစ္ခုျဖစ္မွာကို က်မလြန္စြာစိုးရိမ္မိသျဖင့္ ကရင္လူမ်ဳိးမ်ား ဤျပသနာကို မည္သို ့၀ိုင္း၀န္းေဆာင္ရြက္ႏိုင္သည္ကို စုေပါင္း စဥ္းစားႏိုင္ရန္ ရည္ရြယ္ၿပီး ေရးသားတင္ျပ လိုက္ရ ျခင္းျဖစ္ပါသည္။