အဲဒီတိုက္ပြဲေတြေၾကာင့္လည္း ေဒသခံလူထု ေသာင္းနဲ႔ခ်ီ စစ္ေဘးစစ္ဒဏ္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ေရွ႕ ရွုၿပီး အပစ္ရပ္ဖို႔ေဒၚေအာင္ဆန္း စုၾကည္အပါအ၀င္၊ နိုင္ငံ တကာအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊အစိုးရ မဟုတ္တဲ့ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႕အစည္းေတြလည္းနည္း အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ အစိုးရသစ္ကို အသီးသီးတိုက္တြန္း ေတာင္းဆို ခဲ့ၾကပါတယ္။ လူထု ေရြးေကာက္ထားတဲ့ျပည္သူ႔ လြတ္ေတာ္ ၂၃ ေယာက္ ကလည္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးလိုလား သူမ်ား အတြက္ ဆိုၿပီးေတာ့စုေပါင္းလက္မွတ္ေရးထိုး ထားတဲ့အိပ္ဖြင့္ေပးစာတေစာင္ေပး ပို႔ပါတယ္။ အစိုး ရပိုင္သတင္း စာမွာ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၉ ရက္ ေန႔က ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါ တယ္။ ဒါ့အျပင္ ၁၀ ရက္ေန႔ကလည္းသၽွမ္းအမ်ိဳးသမီး မ်ား ဆက္ သြယ္ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေရး အသင္း SWAN က စစ္ေျပးဒုကၡသည္မ်ားအကူအညီလိုလုပ္ေန ေၾကာင္း ေၾကျငာခ်က္ တေစာင္ထုတ္ျပန္ ခဲ့ ပါတယ္။
“ စစ္ေဘးစစ္ဒဏ္ ခံေနရတာ သၽွမ္းျပည္အလယ္ပိုင္း ၉ ၿမိဳ႕နယ္ ေဒသခံလူထု စုစုေပါင္း ၃ ေသာင္း ၂ ေထာင္ ေလာက္ ဟာ အိုးအိမ္စြန႔္ခြါၿပီး အမ်ားစုက ေတာေတာင္ေတြထဲမွာ ပုန္းခိုေနၾကရ ပါတယ္။ ဒီစစ္ေျပးဒုကၡသည္ ေတြဟာ မိုးတြင္းကာလလဲ ျဖစ္ေနေတာ့ ေနမေကာင္းျဖစ္ၾကတယ္။
ဝမ္းေရာဂါငွက္ဖ်ားေရာဂါေတြကူးစက္ၾကၿပီး ေဆးဝါးမရွိ ၾကတဲ့အတြက္ ေသဆုံး ခဲ့ၾကရတယ္။ ဒီဒုကၡသည္ ေတြအထိ အကူအညီေတြ ေရာက္ေအာင္ ကမၻာကို က်မတို႔က ေျပာျပလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္”လို႔ ရွမ္းအမ်ိဳးသမီးမ်ားအသင္း ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ယိင္းဟန္ဖွကေျပာ ပါတယ္။
သၽွမ္းအမ်ိဳးသမီးမ်ားအသင္း၊ လူ႔အခြင့္အေရးလွုပ္ရွားမွုအသင္းနဲ႔ျပည္တြင္းျပည္ပလူထုပူးေပါင္းမွုနဲ႔ေၾကျငာ ခ်က္ ထုတ္ ျပန္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။
ထိုင္းနိုင္ငံအစိုးရက ေရႊ႕ေျပာင္းအလုပ္သမားေတြကို အလုပ္သမားကတ္၊တရားဝင္ေနထိုင္ခြင့္ကတ္လုပ္ေပး ေနခ်ိန္မွာ ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ့ ေပၚတာဆြဲရာကေန နယ္စပ္ကို ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္လာတဲ့ မိုင္းရယ္ေဒသခံ စိုင္းစာလိႏၵကေတာ့-
“က်ေနာ္ ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ့ ေပၚတာဆြဲ လမ္းျပခိုင္းတာ ၁၀ ရက္ေလာက္ ခံလိုက္ရတယ္။က်ေနာ္တို႔ရြာ အပါအဝင္ က်ေနာ္ တို႔ ရဲ့ပတ္ဝန္းက်င္ရြာ ၆ ရြာ ၇ ရြာက လူ ၃၀၀-၄၀၀ ေလာက္အကုန္လုံးထြက္ေျပး ကုန္ၾကၿပီ။ ဘယ္သူမွ ရြာထဲမွာ မေနရဲဘူး။ ေတြ႕ရင္ေပၚတာဖမ္းတယ္။ မလိုက္ရင္ရိုက္တယ္။ သူပုန္ အဆက္အသြယ္လို႔ စြပ္စြဲၿပီး သတ္တယ္။ ဒီေတာ့ ဗမာေတြ မေရာက္နိုင္တဲ့ ေတာနက္ထဲ ပုန္းခိုၾကရတယ္။ အငတ္ငတ္ အျပတ္ျပတ္ဘဲ။”
အဲဒီေဒသ ေတာတြင္းပုန္းေနရတဲ့ စစ္ေျပးဒုကၡသည္ေတြကေတာ့ မိုင္းရယ္ၿမိဳ႕နယ္ နမ့္ေလာင္း၊ မိုင္းေကာင္၊ ခိုတြန္း၊ ေတးခိုင္း နဲ႔ လြယ္လင္ရြာ ေတြကျဖစ္တယ္လို႔ သူကေျပာပါတယ္။
၁၉၉၆ သၽွမ္းျပည္အလယ္ပိုင္း ေတာင္ပိုင္းက ေက်းလက္ေဒသခံေတြကို ရပ္ရြာအဓမၼေျပာင္းေရႊ႕ခိုင္း တုန္းက လည္း ထိုင္း နယ္စပ္ဖက္ ထြက္ေျပးခိုလုံတဲ့ဒုကၡသည္ေတြ သိန္းနဲ႔ခ်ီရွိခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ ကလည္းတိုက္ဆိုင္ စြာ ထိုင္းအစိုးရက အလုပ္သမားကတ္၊ ထိုင္းနိုင္ငံအတြင္း ယာယီေန ထိုင္ခြင့္ကတ္ေတြလုပ္ေပးခဲ့ဖူး တယ္လို႔ နယ္စပ္ေန သၽွမ္းအမ်ိဳးသား လွုပ္ရွားသူတဦးကေျပာပါတယ္။
ဒီ ဒုကၡသည္ေတြ စစ္ေဘးစစ္ဒဏ္က ကင္းလႊတ္ဖို႔၊ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးရဖို႔အတြက္ နိုင္ငံေရးစားပြဲ ဝိုင္းေထာင္ေပးဖို႔ ျမန္မာအစိုးရသစ္ကို ကမၻာက ဖိအားေပးလာေအာင္ ဆက္လက္တိုက္တြန္း သြားမယ္လို႔လဲ ယိင္းဟန္ဖွက ေျပာပါ တယ္။
တဖက္တလမ္းကလဲ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ေတြနဲ႔ အစိုးရစစ္တပ္ၾကား ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္ေနတာ ရပ္တန႔္ဖို႔ တိုက္တြန္းခ်က္အပါအဝင္ အစိုးရအဆက္ဆက္ကၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ေဆာင္ေနတာမေအာင္ျမင္တဲ့ ကိစၥ နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တိုင္းရင္းသားအမတ္ စုစုေပါင္း ၂၃ ေယာက္က အိပ္ဖြင့္ေပးစာ ပို႔ေပးလိုက္ပါတယ္။ ႀကံ့ခိုင္ေရး ပါတီက တိုင္းရင္းသား အမတ္ေတြအျပင္ က်ားျဖဴပါတီဝင္ေတြရဲ့ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြျဖစ္ တဲ့ ဒုဥကၠဌ ဦးစိုင္းေဆာင္ဆီ၊ စိုင္းသီဟေက်ာ္၊ နန္းဝါႏု၊ ေဒၚနန္းႏြံတို႔ပါ၀င္လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ၾကတယ္လို႔ အစိုးရရဲ့သတင္းစာ မွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။
ေပးစာရဲ့ ပထမအပိုဒ္မွာ တိုင္းရင္းသားျပည္သူေတြ ႏွစ္ေပါင္းမွားစြာ စစ္ေဘးစစ္ဒဏ္ခါးစည္းခံခဲ့ရၿပီးျပည္ တြင္း လက္နက္ ကိုင္ပဋိပကၡေတြေၾကာင့္ နိုင္ငံဖြံ့ၿဖိဳးမွုေနာက္က်ခဲ့ရတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံ အစိုးရအဆက္ ဆက္ကလဲ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး အတြက္ နည္းလမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳးရွာခဲ့ရတယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။
ေက်ာက္မဲၿမိဳ႕ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္လဲျဖစ္ က်ားျဖဴပါတီ ေခၚ သၽွမ္းတိုင္းရင္း သားမ်ား ဒီမိုကေရစီ ဒုကၠဌလဲ ျဖစ္တဲ့ ဦးစိုင္းေဆာင္ဆီက အခုလိုေျပာပါတယ္။
“ရွုပ္ေအာင္လုပ္တာ၊ ရန္ျဖစ္တာအရမ္းလြယ္တာ၊ ႏွစ္ဘက္စလုံး အမွားေတြလုပ္ခဲ့တယ္။ အဲဒီအမွားေတြကို ေျဖရွင္းလို႔ မရၾကဘူး။ ဒီလိုဘာေၾကာင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းမွုမရတာလဲဆိုတာ က်ေနာ္တို႔ သိရမယ္။ အဲဒါမွ ေနာက္အတြက္ အေျဖရွာလို႔ရမယ္။ အခုဘဲမဟုတ္ပါဘူး။ ေနာက္လဲ ကိုယ့္မိခင္ပါတီကေန စာထုတ္ျပန္ဦးမယ္။ အဓိက ျပည္သူေတြၿငိမ္းခ်မ္းဖို႔ဘဲ”
ေပးစာ ဒုတိယ အပိုဒ္မွာေတာ့ ‘အသိအမွတ္ျပဳ’ ဆိုတဲ့ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ေဒသတာဝန္ရွိတိုင္းရင္း သား ေခါင္းေဆာင္ေတြ နယ္ေျမေဒသအလိုက္၊ အဖြဲ႕စည္းအလိုက္ နည္းလမ္းရွာႀကံ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးေနတာ ကို အသိအမွတ္ျပဳ ေက်းဇူးတင္တယ္လို႔ ဆိုထားျပန္ပါတယ္။
မတ္လ ၁၃ ရက္ေန႔က စၿပီး ကေန႔အထိ ရွမ္းျပည္အလယ္ ပိုင္း ၅ ၿမိဳ႕နယ္အတြင္း ျမန္မာအစိုးရ တပ္ ၄၂ရင္း ရဲ့ ထိုးစစ္ ဆင္ တိုက္ခိုက္မွုေၾကာင့္ မုဒိန္းက်င့္သတ္ျဖတ္မွု ၁၃ မွု ၊ အမ်ိဳးသမီး အမ်ိဳးသားေတြကိုေပၚတာ အဓမၼဖမ္း ေခၚ ပြိဳင့္ဦးထိုး လမ္းျပခိုင္းမွုစတာေတြ ျမန္မာစစ္တပ္ က်ဴးလြန္ခဲ့တယ္လို႔ သၽွမ္းလူ႔အခြင့္အေရး မဏၭိဳင္က ေၾကျငာခ်က္ထုတ္ျပန္ ပါတယ္။
သၽွမ္းျပည္တပ္မေတာ္ ေျပာခြင့္ရ ပုဂၢိဳလ္ဗိုလ္မွူးစိုင္းလ ကေတာ့ -
“ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာ ေဒသအတြင္းဘဲမဟုတ္ဘူး၊ တျပည္လုံးအတြက္ကိုလိုခ်င္တာ။ အစိုးရကၿငိမ္းခ်မ္းေရး လိုခ်င္တယ္ လို႔သာေျပာတယ္။ အခုတိုက္ပြဲက က်ေနာ္တို႔ကို အစိုးရကလာတိုက္တာ။ အမွန္တကယ္ၿငိမ္းခ်မ္း ေရးေဆြးေႏြးခ်င္တယ္ ဆိုရင္ေတာ့ က်ေနာ္တို႔နယ္ေၿမ တိုင္းရင္းသားေတြနဲ႔ နယ္ေျမေတြထဲမွာရွိတဲ့ျမန္မာတပ္ ေတြ အားလုံးဆုတ္ေပး႐ုပ္သိမ္း ေပးေပါ့။ အေျပာနဲ႔ အလုပ္ညီေအာင္လုပ္ရမွာေပါ့”
အဲဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး သတင္းစာပါသည့္အတိုင္း “ရပ္တည္ခဲ့” ဆိုတဲ့ေခါင္းစဥ္မွာေတာ့အစိုးရအဆက္ဆက္ က ၿငိမ္းခ်မ္း ေရးလုပ္လာတာဘာေၾကာင့္မေအာင္ျမင္ရသလဲ၊ျပည္ေထာင္စုမၿပိဳကြဲေရး၊တိုင္းရင္းသား ညီညြတ္မွု မၿပိဳကြဲေရး အခ်ဳပ္ အခ်ာ အာဏာတည္တန႔္ခိုင္ျမဲေရး ဒို႔တာဝန္ေရးသုံးပါးကို ဦးထိပ္ထားၿပီး လုပ္လာေပမယ့္ တဘက္က သံသယမွုေတြ၊ ကတိပ်က္ တာေတြ၊ အၾကမ္းဖက္တာေတြလုပ္လာတဲ့အတြက္ မေအာင္ျမင္ဘူး။ ယုံၾကည္ၿပီးလုပ္လာတဲ့ လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕ အစည္း ေတြ႕ကေတာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရေနၿပီလို႔ ဆိုထားျပန္ပါတယ္။ ထို႔အျပင္ကခ်င္လြတ္လပ္ေရးတပ္ အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္မွု ေၾကာင့္ ၀န္ထမ္းေတြ အျပစ္မဲ့ ျပည္သူေတြေသဆုံး ခဲ့ရတယ္လို႔လဲ အျပစ္ဖို႔ထားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ေနာက္ဆုံးအပိုဒ္မွာ ေတာ့တိုက္ပြဲ ေတြမရွိေတာ့ရင္ျပည္ေထာင္စု ႀကီးၿပိဳကြဲခ်ည့္နဲ႔သြားမယ့္ အႏၲရာယ္မ်ိဳးေရွာင္ရွား ဖို႔လဲ တိုက္တြန္းထားပါ တယ္။
မည္သို႔ပင္ဆိုေစ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲ အနိုင္ရ သၽွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ေျပာခြင့္ရ ဦးစိုင္းလိတ္ ကေတာ့ နိုင္ငံေရးျပသနာကို နိုင္ငံေရးနည္းလမ္းနဲ႔ေျဖရွင္းရမယ္။ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးရာမွာလည္း ေစာင့္ၾကည့္တဲ့ အဖြဲ႕ အစည္းရွိသင့္တယ္လို႔ အခုလိုသုံးသပ္ပါတယ္။
“တိုက္ပြဲေတြရပ္ၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ သေဘာတူလက္မွတ္ထိုးမယ္ဆိုတာ တနိုင္ငံလုံး အတိုင္းအတာနဲ႔ မလုပ္နိုင္ သေရြ႕ တပ္အပ္ စိတ္မခ်နိုင္ေသးပါဘူး။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဟာ နိုင္ငံေရးထဲ၀င္သြားၿပီးနိုင္ငံေရးကိုနိုင္ငံ ေရး နည္းလမ္းနဲ႔ ေၿဖ ရွင္းေဆြးေႏြးရမယ္။ နိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမွာ ပါ၀င္သင့္တဲ့ သူေတြ ပါ၀င္နိုင္မွျပည္သူ အားလုံးကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ စစ္မွန္ တဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္လာနိုင္မယ္။
ဒါ့အျပင္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးဖို႔အတြက္ ဘယ္မွာသေဘာတူၿပီးလုပ္မလဲ။ ဘယ္သူက ေစာင့္ ၾကည့္ေပးမလဲ။ တကယ္လို႔ UN,US,EU နဲ႔ အာစီယံမရွိဘူးဆိုရင္ မီဒီယာအဖြဲ႕နဲ႔ ျပည္သူအမ်ား ယုံၾကည္ရ တဲ့အဖြဲ႕တို႔ပူးေပါင္း ၿပီး ေစာင့္ၾကည့္ေပးမယ္ဆိုရင္ တစ္ေန႔ေန႔မွာ ဘယ္သူကသေဘာတူထားတဲ့အတိုင္းမလုပ္ဘူး၊ဆုတ္ယုတ္ တယ္၊ စည္းကမ္းေဖာက္ဖ်က္တယ္ဆိုတာ သိလာနိုင္မယ္။ ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႕မရွိရင္မျဖစ္ဘူး။”
လက္ရွိအေျခအေနမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ေက်ာ္ကတည္းက အခုထက္ထိ မၿငိမ္သက္ေသးတဲ့ျပည္တြင္းစစ္ ေတြေၾကာင့္ ထိုင္း နယ္စပ္မွာဒုကၡသည္သိန္းခ်ီရွိေနပါတယ္။ အခုလပိုင္းအတြင္းမွာဆက္ျဖစ္လာတဲ့တိုက္ပြဲ ေတြေၾကာင့္လည္း ကခ်င္ျပည္ နယ္ဘက္မွာ ဒုကၡသည္ ႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္နဲ႔ သၽွမ္းျပည္အလယ္ပိုင္းမွာ ဒုကၡသည္ ၃ ေသာင္းေက်ာ္ ေတာေတာင္အတြင္း ပုန္းေအာင္ေနထိုင္ခဲ့ရၿပီး ကေလးေထာင္ေက်ာ္စာသင္ ေက်ာင္းနဲ႔ေဝးခဲ့ရပါတယ္။ နယ္စပ္မဟုတ္တဲ့အတြက္ အဲန္ဂ်ီအို အဖြဲ႕အစည္းေတြ နဲ႔ နိုင္ငံတကာရဲ့အကူ အညီေပးမွုလဲ မရရွိခဲ့ပါဘူး။