သၽွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္း လားရွိုးၿမိဳ႕နယ္အတြင္းရွိ ဌာေနျပည္သူ႔စစ္ထိန္းခ်ဳပ္သည့္ တိုက္နယ္၊ အုပ္စုမ်ားတြင္ ဘိန္းျဖဴ၊ ယာဘ သုံးစြဲမွုမ်ားျပားလာသည္ႏွင့္ အမၽွ ေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကားမွုလည္း မ်ားျပားလာေၾကာင္း သၽွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္း သတင္းရပ္ကြက္ကဆိုပါသည္။
“ေယာက်ာ္းေလးဆိုရင္ ယာဘမသုံးတဲ့လူမရွိဘူး။ ေရာင္းဝယ္တာလဲ ေပၚတင္ဘဲ။ က်မတို႔အိမ္ကို ေတာင္ မွားဝင္လာၿပီး ၂ ျပားေပးပါ ၃ ျပားေပးပါ- လို႔လာဝယ္တဲ့လူေတြလဲ ခဏခဏဘဲ။ ေဆးမပါလို႔ အလုပ္မျဖစ္ ေတာ့ဘူး ျဖစ္ေနၿပီ” လားရွိုးေရာက္ မိုင္းေယာ္တိုက္နယ္မွ ေဒသခံအမ်ိဳးသမီးတဦးက သၽွမ္းသံေတာ္ဆင့္အား ေျပာျပသည္။
မိုင္းေယာ္တိုက္နယ္သည္ မန႔္ပန္ဌာေနျပည္သူ႔စစ္ ဗိုလ္မြန္း၏ ထိန္းခ်ဳပ္နယ္ေျမထဲပါဝင္ၿပီး လားရွိုးၿမိဳ႕အေရွ႕ ေျမာက္ဖက္ ၃၂ မိုင္အကြာတြင္ တည္ရွိေသာ တိုက္နယ္တခုျဖစ္သည္။
၂၀၀၅ က သၽွမ္းျပည္တပ္မေတာ္ အပစ္ရပ္ စဝ္ကႏၷ မွ ျမန္မာစစ္တပ္ထံ လက္နက္ခ်ၿပီးေနာက္ပိုင္း ဘိန္းၿခံတိုး မ်ားလာ သကဲ့သို႔ သကဆဖ ႏွင့္ပတ္သက္ေသာ တ႐ုတ္ေလာပန္းမ်ား၏ ေရာ္ဘာ၊ လိုင္ခ်ီး၊ သရက္စိုက္ပ်ိဳး မွုလုပ္ငန္းမ်ား၌ အလုပ္သမားမ်ားအား ယာဘတိုက္ေကၽြးမွုေၾကာင့္ ေဆးစြဲသည့္လူငယ္မ်ားတိုးမ်ားလာျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း အဆိုပါ ေဒသခံအမ်ိဳးသမီးက ဆက္လက္ ေျပာျပသည္။
“ အစေတာ့ အလုပ္သမားေတြကို အလကားေကၽြးတယ္။ စြဲလာရင္ ကိုယ့္ကိုယ္ဝယ္ေသာက္ခိုင္းတယ္။ လုပ္အားခ (ပုဒ္ျပတ္) တရက္ ၇၀၀၀ က်ပ္ေလာက္ရေပမယ့္ အလုပ္မသြက္ရင္ေတာ့ တရက္ ၃၀၀၀- ၄၀၀၀ ေလာက္ဘဲရတယ္။ ရတဲ့လုပ္အား ခက ယာဘဖိုး၊ ေဆးဖိုးေတာင္မကာမိဘူး။ တျပား ၁၅၀၀-၂၀၀၀ က်ပ္ေခတ္ကတည္းက အခု တျပား ၄၀၀၀ က်ပ္အထိ ဘဲ။ ခုဆိုရင္ပိုဆိုးတယ္။ ကေလးေတြရဲ့စုဘူးေတာင္ ပစ္မထားရဲဘူး။ ေတြ႕သမၽွယူသြားၿပီး ယာဘနဲ႔ လဲစားေတာ့တာ” မိသားစု ဝင္အတြင္း ေဆးစြဲသူရွိေသာ အဆိုပါအမ်ိဳးသမီးက ေျပာသည္။
သာေရးနာေရးပြဲမ်ား၌ပါ ယာဘမေဝငွပါက ကူညီခ်က္ျပဳတ္ေပးမည့္သူမရွိဟု လည္းေျပာပါသည္။
မိုင္းေယာ္တိုက္ အတြင္းပါဝင္သည့္ ကြန္ျဖဴ၊ ဟိုေဟြ႕၊ ပန္ထိုလင္၊ လုံမြန္း ေက်းရြာအုပ္စုအျပင္ တျခားေသာ မိုင္းယန္းေက်း ရြာအုပ္စု၊ ဝမ့္မတ္၊ မိုင္းၾကက္္၊ မိုင္းဟက္စေသာ ေက်းရြာ အုပ္စုမ်ား၌ လည္းပါ ယာဘသုံးစြဲ သူမ်ားျပားလာသျဖင့္ ေဒသခံ မ်ားမွာ မိမိသားသမီးမ်ားကို ထိုင္းနိုင္ငံသို႔ ပို႔ေဆာင္ အလုပ္လုပ္ကိုင္ေစေၾကာင္း ထိုေဒသတဝိုက္ လွည့္လည္ ေဈးေရာင္း ေသာ ကုန္သည္တဦးကလည္းေျပာ သည္။
“ထိုင္းကိုသြားဖို႔ အရင္းအႏွီးမရွိတဲ့လူေတြ တျခားဆီက ေငြေခ်းသြားတယ္။ ၁ သိန္းေခ်းရင္ ၂ သိန္းျပန္ဆပ္ အဲလိုမ်ိဳးေပါ့။ ဒါေပမယ့္အခုေတာ့ ဝုန္းေမတၱာဆိုတဲ့အဖြဲ႕နဲ႔ သၽွမ္းစာေပယဥ္ေက်းမွုအဖြဲ႕တို႔ ပူးေပါင္း တဲ့ လူ႔မွုအသိုင္းအဝိုင္း အသင္းဝင္ ေတြဆိုရင္ ေငြတိုး ေခ်းလို႔ရတယ္။ အတိုးအမ်ားႀကီးမေပးရဘူးေပါ့။ က်ပ္တစ္သိန္း တစ္လ တစ္ေထာင္ဘဲ။ ဒါေၾကာင့္ အစိုးရေျပာင္းၿပီဆိုေပမယ့္ လူေတြက ထိုင္းကိုသြားေနၾက တုန္းဘဲ” ဟု အဆိုပါကုန္သည္က ဆက္လက္ေျပာျပသည္။
မိုင္းေယာ္တိုက္နယ္အတြင္း ရပ္ကြက္ ၅ ရပ္ကြက္ ႏွင့္ အိမ္ေၿခ ၁၂၀၀ အျပင္ ကြန္ျဖဴ၊ ဟိုေဟြ႕၊ ပန္ထိုလင္၊ လုံမြန္း ေက်းရြာအုပ္စုဝင္ရြာေပါင္း ၁၇ ရြာပါဝင္ပါသည္။
လားရွိုး- နမ့္ေပါင္ ကားလမ္း အေရွ႕ဘက္ျခမ္းမွ သံလြင္ျမစ္ကမ္းအထိ ၊ လားရွိုး-မိုင္းေယာ္- မိုင္းၾကက္ ကားလမ္း ေတာင္ ဘက္ျခမ္း တန႔္ယန္းၿမိဳ႕နယ္(လားရွိုး - မိုင္းရယ္ - တန႔္ယန္း ကားလမ္းေျမာက္ဘက္ျခမ္း) အထိနယ္ေျမမ်ားက ( ၁၉၉၆ ဦးခြန္ဆာ၏ MTA အဖြဲ႕ လက္နက္ခ်ၿပီးေနာက္ပိုင္း) သကဆဖ ေသာင္းက်န္းသူ ဆန႔္က်င္ေရးအဖြဲ႕ေခါင္းေဆာင္ လူမွုထူးခၽြန္ဆုရ (ဘိန္းစိုက္ပ်ိဳးမွုကင္းစင္သည္ဟုဆိုကာ နအဖ စစ္အစိုးရမွ အပ္ႏွင္းသည့္ဆု) ဗိုလ္မြန္း အဖြဲ႕က ေဒသခံ လူထုအား ဘိန္းစိုက္ပ်ိဳးခြင့္ပိတ္ပင္ခဲ့ေသာ္လည္း ၎တပ္ဖြဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္နယ္ေျမအတြင္း ရာဘ၊ မူးယစ္ေဆး ကူးသန္းေရာင္း ၀ယ္ေနသည္ကို လစ္လ်ဴရွုထားခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ ဗိုလ္မြန္းသည္ ၂၀၀၆ ႏွစ္ေႏွာင္းပိုင္းမွစ၍ နအဖစစ္အစိုးရအတြက္ေဒသ ခံဆယ္ ေက်ာ္သက္အရြယ္ ေက်းလက္ လူငယ္ ၅၀၀ ထက္မနည္း တပ္သားသစ္စုေဆာင္းေပးခဲ့ဖူးသည္။ ယခုႏွစ္အတြင္း လည္း တပ္သားသစ္မ်ား ထပ္မံစုေဆာင္းေနေၾကာင့္ ျမန္မာအစိုးတပ္ထံပို႔ခံမည္ကို စိုးရိမ္ေသာေၾကာင့္ လူငယ္မ်ားေနရပ္မွ တိမ္းေရွာင္ ေနရသည္ဟုလည္း ေဒသခံမ်ားကဆိုသည္။
