ဖယ္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီႏွင့္ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈေလ်ာ့ခ်ျခင္း (Decentralization)

ဖယ္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီဆိုသည္မွာ ဖယ္ဒရယ္ႏွင့္ ဒီမိုကေရစီကိုေပါင္းစပ္ထားေသာ စနစ္တစ္ခုသာျဖစ္ေပသည္။ ထိုစနစ္သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံလို တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုမ်ားေသာ ႏိုင္ငံမ်ိဳးအတြက္ အလြန္အသံုးတည့္ႏိုင္သလို အားနည္းခ်က္မ်ားလည္း ရွိပါလိမ့္မည္။ အေကာင္အထည္ေဖာ္သည့္ အင္စတီက်ဴးရွင္းမ်ား အေပၚ၌သာ မူတည္ေနမည္ျဖစ္ပါသည္။

ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈေလ်ာ့ခ်ျခင္း (Decentralization) ဆိုသည္မွာက ဖယ္ဒရယ္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ေအာက္က လုပ္ငန္းစဥ္တစ္ခုသာျဖစ္ျပီး ဖယ္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီစနစ္ ေအာင္ျမင္ဖို႔အတြက္ အဓိကက်ဆံုးေသာ လုပ္ငန္းစဥ္ တစ္ရပ္ပင္ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။

ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ေလ်ာ့ခ်ေရး လုပ္ငန္းစဥ္တြင္လည္း က႑(၃)ခု ရွိျပီး ၎တို႔မွာ-
(၁) ႏိုင္ငံေရးအရ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ေလ်ာ့ခ်ေရး
(၂) ဘ႑ေရးအရ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ေလ်ာ့ခ်ေရး
(၃) အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအရ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ေလ်ာ့ခ်ေရး တို႔ျဖစ္ေပသည္။
ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ေလ်ာ့ခ်ေရး လုပ္ငန္းစဥ္ၾကီးတစ္ခုလံုး ေအာင္ျမင္ဖို႔အတြက္ အထက္ပါလုပ္ငန္းစဥ္ (၃)ရပ္စလံုး ဟန္ခ်က္ညီညီ ေအာင္ျမင္ျဖစ္ထြန္းဖို႔ လိုအပ္မည္ျဖစ္ပါသည္။

ျပီးခဲ့တဲ့ (၅)ႏွစ္တာ အစိုးရကို ျပန္ၾကည့္လွ်င္ ႏိုင္ငံေရးအရ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈေလ်ာ့ခ်ျခင္းကို အထိုက္အေလ်ာက္ ေအာင္ျမင္ခဲ့တာကို ေတြ႔ရပါလိမ့္မည္။ ေဒသအစိုးရမ်ားႏွင့္ ေဒသလႊတ္ေတာ္မ်ားကို ဖြဲ႔စည္းေပးႏိုင္ခဲ့ျပီး ႏိုင္ငံေရးအရ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈကို ေလ်ာ့ခ်ႏိုင္ခဲ့ေပသည္။

ဘ႑ာေရးအရ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈေလ်ာ့ခ်ေရးတြင္လည္း ေဒသဘတ္ဂ်က္ဥပေဒမ်ား ေပၚေပါက္လာခဲ့ျပီး ေဒသတြင္းဘတ္ဂ်က္ပါဌာန အဖြဲ႔အစည္းမ်ားသို႔ ပိုမိုခြဲေဝေထာက္ပံ့ႏိုင္ခဲ့တာကို ေတြ႔ရေပသည္။ ဘ႑ာေရးလုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ားစြာကို ေဒသအစိုးရမ်ားသို႔ ခြဲေဝက်င့္သံုး ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ခဲ့ျပီး အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္ မ်ားစြာလည္း ေတြ႔ခဲ့ရေပသည္။

သို႔ရာတြက္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအရ ဗဟိုအုပ္ခ်ဳပ္ေရးအရ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈကို ၂၀၁၅ ေလာက္မွစလုပ္ကိုင္တာကို ျမင္ရေပသည္။ ထိုအျဖစ္ေၾကာင့္ပင္လွ်င္ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ ဘ႑ေရး ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ေလ်ာ့ခ်ေရး လုပ္ငန္းစဥ္တို႔မွာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမပါဝင္ေသာ အေျပာင္းအလဲ ဟန္ခ်က္မညီမႈေၾကာင့္ ေအာင္ျမင္သင့္သေလာက္ မေအာင္ျမင္ခဲ့တာကို သံုးသပ္ရေပသည္။ သို႔ရာတြင္ ရပ္တန္႔သြားျခင္းမ်ိဳး မဟုတ္ဘဲ ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္ေနၾကကာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ေလ်ာ့ခ်ျခင္းကို ေမွ်ာ္လင့္ေစာင့္ဆိုင္းေနျခင္းမ်ိဳးသာ ျဖစ္ေပသည္။

ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ေလ်ာ့ခ်ျခင္းဆိုသည္ကို ျပည္ေထာင္စုမွ တိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္မ်ားသို႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာမ်ား ခြဲေဝေပးလိုက္သည္ႏွင့္ပင္ ျပည့္စံုျပီဟု ယူဆေနၾကေပသည္။ ျပည္ေထာင္စုမွ တိုင္းေဒသႀကီး/ ျပည္နယ္မ်ားသို႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ား ခြဲေဝေပးသလို သက္ဆိုင္ရာဌာနအသီးသီးမွလည္း လက္ေအာက္ရံုးအသီးသီးသို႔ ထပ္ဆင့္လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ား လႊဲအပ္ေပးရန္ အဓိကလိုအပ္ေနမည္ ျဖစ္ပါသည္။

လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာဆိုသည္မွာလည္း ခဲြေဝေပးလိုက္သည္ႏွင့္ ေအာင္ျမင္သြားသည္ မဟုတ္ဘဲ တာဝန္ယူမႈ၊ တာဝန္ခံမႈႏွင့္အတူ စည္းကမ္းဥပေဒမ်ားကို ေလးစားလိုက္နာတန္ဖိုးထားဖို႔ စနစ္တက် ေဆာင္ရြက္သင့္ေပသည္။ ရာထူးအဆင့္လိုက္ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ား ျပန္လည္ခြဲေဝ ေဆာင္ရြက္ေစျခင္းမ်ိဳး မရွိဘဲ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ျခင္းမ်ားသည္ အစိုရစနစ္ကို ေလးလံေစသည့္ အဓိကအေၾကာင္းအရာမ်ားပင္ ျဖစ္ေပသည္။

ျပီးခဲ့တဲ့အစိုးရလက္ထက္က ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာ OSS (One stop Service) ရံုးမ်ား ထင္သေလာက္ မေအာင္ျမင္ရျခင္းမ်ားမွာ ဌာနမ်ားတြင္ ရံးအႀကီးအကဲမ်ား၌သာ လုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ား စုၿပံဳေနၾကၿပီး ရာထူးအဆင့္အလိုက္ တာဝန္ယူမႈ၊ တာဝန္ခံမႈမ်ားျဖင့္ လုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ား ခြဲေဝက်င့္သံုျခင္း မရွိၾကျခင္းေၾကာင့္ပင္ ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။

ထို႕ေၾကာင့္ပင္ ႏိုင္ငံေတာ္ဘတ္ဂ်က္မ်ားစြာ အကုန္က်ခံဖြင့္လွစ္ခဲ့ေသာ OSS ရံုးႀကီးမ်ားမွာ ဟန္ျပသက္သက္သာ ျဖစ္ေနၿပီး ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖစ္ေသာ ျပည္သူ႕ေရးရာ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားကို တစ္ေနရာတည္းတြင္ ၿပီးစီးေအာင္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ၾကျခင္း မရွိတာကို ေတြ႕ရေပသည္။ ထို႔ထက္ဆိုးသည္က ရံုးဌာနမ်ားသည္လည္း အခ်ိဳဳ႕က ၿမိဳ႕လယ္၊ အခ်ိဳ႕က ၿမိဳ႕ျပင္မ်ား ျဖစ္ေနၾကၿပီး ျပည္သူေရးရာ စီမံခန္႔ခြဲမႈ အျမင္ျဖင့္ မတည္ေဆာက္ႏိုင္ခဲ့ျခင္းမ်ားသည္ လက္ရွိ အစိုးရစနစ္ကို မ်ားစြာ ဒုကၡေပးေနသည့္ အခ်က္မ်ားပင္ ျဖစ္ေပသည္။

ဒီမိုကေရစီအစိုးရအေနျဖင့္ ဖယ္ဒရယ္စနစ္ကို ေအာင္ျမင္ေစရန္ ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ အထူးသတိထားရမည့္ အခ်က္မ်ားမွာ လက္ရွိအစိုးရစနစ္ကို လက္ေတြ႔က်က် သိနားလည္ေအာင္ ေလ့လာရေပလိမ့္မည္။ ထိုမွတစ္ဆင့္ မိမိသြားလိုေသာ စနစ္ကို ခ်ဥ္းကပ္ေလ့လာရေပလိမ့္မည္။ စနစ္တစ္ခုမွတစ္ခုသို႔ အကူးအေျပာင္းမ်ားဟာ အင္မတန္အေရးႀကီးသည့္ အခ်ိန္ကာလပင္ျဖစ္ျပီး အထူးသတိျပဳ ကိုင္တြယ္သင့္ေပသည္။

အခ်ဳပ္အားျဖင့္ဆိုေသာ္ ျမန္မာျပည္၏ ဖယ္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီစနစ္ ေအာင္ျမင္ရန္ အဓိကက်ေသာ အခ်က္မွာ အစိုးရ၏ဗဟိုခ်ဳပ္ကုိင္မႈေလ်ာ့ခ်ျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္အေပၚ မူတည္ေနၿပီး ထိုလုပ္ငန္းစဥ္ ေအာင္ျမင္ေရးအတြက္လည္း ဟန္ခ်က္ညီညီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲၾကရေပလိမ့္မည္။ ႏိုင္ငံေရး၊ ဘ႑ေရးႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအရ ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ ေလ်ာ့ခ်ေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ဟန္ခ်က္ညီညီႏွင့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ ေအာင္ျမင္ျခင္းသည္သာ အစိုးရ၏ဖယ္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို အဓိက ေအာင္ျမင္ေစမည့္ အခ်က္ျဖစ္ေၾကာင္း မီးေမာင္းထိုး တိုက္တြန္းေရးသား လိုက္ရေပသည္။